Замонавий университет илм-фани тобора кўпроқ халқаро ҳамкорлик таъсирида ривожланмоқда, чунки йирик илмий-тадқиқот муаммоларини ҳал этиш кўпинча битта лаборатория ёки академик муассаса имкониятлари доирасидан ташқарига чиқади. Муҳим илмий тараққиёт тажриба ва билим алмашинуви, замонавий таҳлил усулларидан фойдаланиш ҳамда турли мамлакатлар тадқиқотчилари билан яқин ҳамкорликка боғлиқ. Қўшма лойиҳалар, халқаро нашрлар, конференциялар ва академик мобиллик дастурлари билим алмашиш ҳамда янги кўникмаларни ривожлантириш учун қимматли имкониятлар яратади. Натижада халқаро ҳамкорлик университетларда илмий салоҳият, тадқиқотлар сифати ва институционал ривожланишнинг муҳим омилларидан бирига айланди.

Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети (СамДУ) Биокимё институтининг физикавий ва коллоид кимё кафедраси ўзининг халқаро ҳамкорлигини изчил равишда мустаҳкамлаб бормоқда. Сўнгги йилларда кафедра хорижий академик ҳамкорлар тармоғини сезиларли даражада кенгайтирди, қўшма илмий нашрлар, халқаро конференциялар ва илмий алоқалар сонини оширди ҳамда докторантлар тайёрлаш йўналишидаги ҳамкорликни янада ривожлантирди. Шу билан бирга академик мобиллик учун яратилган янги имкониятлар ёш тадқиқотчиларга халқаро тажриба орттириш, касбий кўникмаларини ривожлантириш ва глобал илмий ҳамкорликда янада фаол иштирок этиш имконини бермоқда.

Физикавий ва коллоид кимё кафедраси 30 нафардан ортиқ ходим фаолият юритадиган кучли академик жамоага эга. Кафедранинг профессор-ўқитувчилар таркиби 19 нафар педагогдан, жумладан 4 нафар профессор, 8 нафар доцент ва 2 нафар фан номзодидан иборат. Шунингдек, кафедрада 15 нафар ПҳД докторант ва 16 нафар магистрант юқори босқичдаги илмий тайёргарликдан ўтмоқда, бу эса унинг ёш тадқиқотчиларни ривожлантиришдаги фаол ролини кўрсатади. Бундан ташқари, 5 нафар хорижий профессор кафедрада маърузалар ўқиб, академик муҳитни янада бойитмоқда ва таълим, илмий тадқиқот ҳамда академик алмашинувнинг халқаро йўналишини мустаҳкамламоқда.


Кафедранинг ҳафталик йиғилиши.

Кафедранинг сўнгги академик ривожланиши тадқиқотчиларни тайёрлаш ва ходимларнинг касбий ўсишидаги муҳим ютуқларда ҳам намоён бўлади. Сўнгги уч йил давомида кафедра 7 нафар ПҳД, 2 нафар фан доктори ва 25 та магистрлик диссертациясини тайёрлади, бу эса юқори малакали мутахассисларни етиштиришга катта ҳисса қўшаётганини кўрсатади. Бундан ташқари, икки нафар доцент профессор унвонини олди, бу кафедранинг академик салоҳияти, профессионал етакчилиги ва узоқ муддатли илмий имкониятларини янада мустаҳкамлади.
Бугунги кунда кафедра Россия, Тожикистон, Грузия ва Корея Республикаси бўйлаб кенгайиб бораётган академик ва илмий-тадқиқот ҳамкорликлари тармоғини шакллантирган. Кафедранинг халқаро ҳамкорлари қаторига Москва давлат университети, Қозон федерал университети, Қозон миллий тадқиқот технология университети, Саратовдаги тиббиёт университети, Н. Н. Ворожтсов номидаги Новосибирск органик кимё институти,   Гванжу фан ва технологиялар институти киради. Кафедра, шунингдек, Тожикистон миллий университети, Тожикистон Миллий фанлар академиясининг кимё институти ва Тбилиси давлат университети билан боғлиқ илмий бўлинмалар билан ҳам ҳамкорликни давом эттирмоқда, бу эса унинг халқаро академик шерикликлари географиясининг кенг ва тобора хилма-хил бўлиб бораётганини акс эттиради.

Россия Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, проф. Нариман Салахиддиновнинг СамДУга ташрифи.
Халқаро ҳамкорлик географиясининг кенгайиб бориши кафедранинг тобора юксалиб бораётган илмий салоҳиятини кўрсатувчи муҳим кўрсаткичлардан биридир. Турли академик анъаналар, мутахассислик йўналишлари ва лаборатория имкониятларига эга университетлар ҳамда илмий-тадқиқот марказлари билан ҳамкорлик қилиш орқали кафедра янада кенгроқ ғоялар, усуллар ва тадқиқот ёндашувларидан фойдаланиш имкониятига эга бўлади. Шу тариқа халқаро ҳамкорлик оддий расмий ташқи фаолиятдан анча кенг тушунчага айланиб, ҳам фундаментал тадқиқотлар, ҳам амалий изланишлар ривожини қўллаб-қувватловчи амалий илмий ресурс вазифасини бажаради ва янги фанлараро ташаббусларни рағбатлантиради.
Кафедранинг халқаро интеграцияси унинг ходимлари етакчи илмий жамиятлар фаолиятида фаол иштирок этишида ҳам намоён бўлади. Кафедранинг ўн уч нафар аъзоси Америка кимё жамияти, саккиз нафари Германия кимё жамияти, етти нафари эса Америка саратон тадқиқотлари ассоциацияси аъзоларидир. Ушбу аъзоликлар кафедранинг халқаро фаолиятини институционал ҳамкорлик ва қўшма лойиҳалар доирасидан ташқарига кенгайтириб, унинг тадқиқотчиларини глобал илмий ҳамжамиятлар билан боғлайди. Аъзолик профессионал тармоқлар, конференциялар, илмий нашрлар, ихтисослашган тадқиқот гуруҳлари ҳамда халқаро алмашинув ва ҳамкорлик имкониятларидан фойдаланиш имконини беради. Шунингдек, бу СамДУнинг халқаро нуфузини оширади, кимё ва биомедицина тадқиқотлари соҳасидаги замонавий янгиликлардан хабардор бўлишга ёрдам беради ҳамда қўшма тадқиқотлар, нашрлар, академик алоқалар ва келажакдаги халқаро ташаббуслар учун янги имкониятлар яратади.
Ҳамкорликнинг тематик кўлами ҳам кенгайиб бормоқда, бу эса кафедранинг замонавий ва фанлараро тадқиқотлардаги иштироки тобора ортиб бораётганини кўрсатади. Тақдимот материалларига кўра, устувор йўналишлар қаторига квант нуқталари, фотокатализаторлар, перовскит материаллар, наносорбентлар, наномагнитлар ва микроорганизмлар маркерлари киради. Ушбу тадқиқот йўналишлари физикавий кимё, коллоид кимё, нанокимё, материалшунослик, экологик тадқиқотлар ва биотиббий қўлланмаларни ўзаро боғлайди. Бундай кенг илмий профил фанлараро ҳамкорлик учун катта имкониятлар яратиб, кафедрага турли тажриба, усуллар ва технологик имкониятларга эга халқаро тадқиқот гуруҳлари билан ҳамкорлик қилиш имконини беради.
Кафедранинг халқаро фаолиятидаги асосий тамойиллардан бири академик алоқаларни аниқ ўлчанадиган илмий ва таълимий натижаларга айлантиришдан иборат. Шу сабабли ҳамкорлик расмий келишувлар доирасидан ташқарига чиқиб, қўшма илмий лойиҳалар, академик ва методик алмашинув, таълим дастурларини такомиллаштириш, семинарлар ва маҳорат дарсларини ўз ичига олади. Шунингдек, дарсликлар ва ўқув-услубий материалларни биргаликда тайёрлашга алоҳида эътибор қаратилади, бу эса халқаро тажрибани таълим жараёнига бевосита татбиқ этиш имконини беради. Бундай амалий ёндашув ҳамкорликни тадқиқотларни ривожлантириш, билим алмашинуви ва илмий салоҳиятни мустаҳкамлашга хизмат қиладиган барқарор шерикликка айлантиришга ёрдам беради.
Илмий коммуникация кафедранинг халқаро фаолиятидаги яна бир муҳим йўналишдир. У халқаро илмий журналларда мақолалар чоп этиш, қўшма монографиялар тайёрлаш, илмий конференцияларни ташкил этиш ва уларда иштирок этиш, шунингдек ҳамкорликдаги грант лойиҳаларини ишлаб чиқишни ўз ичига олади. Ушбу фаолият турлари бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, янада барқарор ҳамкорлик моделини шакллантиришга ёрдам беради. Амалиётда дастлабки академик алоқа қўшма тадқиқот ғоясига айланиши, ундан сўнг экспериментал ишлар, нашр, конференсиядаги тақдимот, грант ишлаб чиқиш ёки академик мобиллик билан давом этиши мумкин ва шу тариқа профессионал алоқалар узоқ муддатли илмий ҳамкорликка айланади.
Сўнгги уч йил давомида кафедра юқори нашрий фаолликни намоён этиб, миллий ва халқаро илмий журналларда 75 дан ортиқ илмий иш чоп этди. Шулардан 30 та мақола Сcопус базасида индексланган журналларда нашр этилган бўлиб, бу кафедра тадқиқотларининг сифати, кўриниши ва халқаро қамрови тобора ортиб бораётганини кўрсатади. Ушбу натижалар профессор-ўқитувчилар ва ёш тадқиқотчиларнинг фаол ҳиссасини намоён этиб, кафедранинг илмий ҳамжамият ва глобал илмий тармоқлардаги мавқеи изчил мустаҳкамланаётганини тасдиқлайди.
Кафедранинг энг самарали халқаро ҳамкорликларидан бири Қозон миллий тадқиқот технология университети билан йўлга қўйилган. Кафедра материалларига кўра, ушбу ҳамкорлик натижасида Сcопус базасида индексланган тўртта журналда ва яна ўн иккита халқаро илмий журналда мақолалар чоп этилган. Ҳамкорлик ёш тадқиқотчиларни тайёрлашга ҳам бевосита ҳисса қўшмоқда: икки нафар докторант ҳозирда нанокимё йўналишида диссертация тадқиқотларини олиб бормоқда. Ҳамкорликнинг яна бир муҳим жиҳати академик алмашинув бўлиб, унга Қозон университети профессорларининг Самарқандда малака ошириш тадбирларида иштирок этиши ҳам киради, бу эса узоқ муддатли илмий ва таълимий ҳамкорликни янада мустаҳкамлайди.

Қозон миллий тадқиқот технология университети профессори Юрий Галяметдиновнинг Самарқандга ташрифи, СамДУдаги ҳамкасблари билан бирга.

Ушбу натижалар айниқса эътиборга лойиқ, чунки битта ҳамкорлик доирасида халқаро ҳамкорликнинг бир нечта муҳим йўналишлари бирлашади: илмий нашрлар фаоллиги, ёш тадқиқотчиларни ривожлантириш ва профессор-ўқитувчилар ҳамда илмий ходимлар ўртасидаги профессионал алмашинув. Бундай комплекс ёндашув ҳамкорликни алоҳида учрашувлар ва эпизодик алоқалар доирасидан ташқарига олиб чиқиши билан алоҳида аҳамиятга эга. Аксинча, у тадқиқот гуруҳлари ўртасида барқарор ва узоқ муддатли алоқаларни шакллантиришга, мунтазам билим алмашинувига, ўзаро академик ишончни мустаҳкамлашга ҳамда келажакдаги қўшма илмий лойиҳалар, нашрлар, ўқув тадбирлари ва академик мобиллик учун янада мустаҳкам асос яратишга ёрдам беради.
Қозон федерал университети билан ҳамкорлик ҳам аниқ ва ўлчанадиган натижаларни берди. Кафедра материалларига кўра, ушбу ҳамкорлик натижасида Сcопус базасида индексланган журналларда иккита мақола чоп этилган, айни пайтда икки нафар докторант кимё йўналишида диссертация тадқиқотларини олиб бормоқда. Бундан ташқари, кафедра вакиллари саккизта халқаро конференцияда иштирок этиб, тегишли конференция материалларини нашр эттирган. Ушбу ютуқлар ҳамкорлик фақат нашрий фаолият билан чекланиб қолмасдан, докторантлар тайёрлаш, халқаро илмий алмашинув, конференцияларда иштирок этиш ва тадқиқот натижаларини кенгроқ тарғиб қилишни ҳам қўллаб-қувватлашини кўрсатади.
Халқаро конференциялар айниқса ёш тадқиқотчилар учун катта аҳамиятга эга, чунки улар илмий натижаларни кенгроқ академик аудиторияга тақдим этиш, эксперт фикр-мулоҳазаларини олиш ҳамда муҳим методологик ва назарий масалаларни муҳокама қилиш имконини беради. Бундай тадбирларда иштирок этиш тадқиқотчиларга янги профессионал алоқаларни ўрнатиш ва халқаро илмий тармоқларда янада фаол қатнашишга ёрдам беради. Шу билан бирга, конференциялар илмий тақдимот, академик мунозара ва профессионал мулоқот каби муҳим кўникмаларни ривожлантиради, бу эса илмий фаолиятини шакллантираётган докторантлар ва магистрантлар учун айниқса муҳимдир.
Сўнгги беш йил давомида кафедра учта халқаро илмий конференция ташкил этиб, глобал академик алмашинув учун муҳим платформа сифатидаги ўз ролини мустаҳкамлади. Ушбу тадбирларда 10 мамлакатдан 50 нафардан ортиқ олимлар иштирок этиб, профессионал мулоқот, янги илмий тадқиқотларни тақдим этиш ва халқаро ҳамкорликни ривожлантириш учун қимматли имкониятлар яратилди. Конференсиялар, шунингдек, кафедранинг илмий тармоғини кенгайтириш, фанлараро ҳамкорликни ривожлантириш ва СамДУнинг кенгроқ халқаро илмий ҳамжамиятдаги нуфузини оширишга хизмат қилди.

Россия Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, проф. Нариман Салахиддиновнинг СамДУга ташрифи.

Москва давлат университети билан ҳамкорлик натижасида ҳам салмоқли ютуқларга эришилди. Ушбу ҳамкорлик доирасида кафедра Сcопус базасида индексланган журналларда тўртта мақола чоп этди, ўн иккита халқаро конференсияда иштирок этди ҳамда физикавий кимё йўналишида фаолият олиб бораётган икки нафар докторантнинг илмий-тадқиқот ишларини қўллаб-қувватлади. Бу ҳамкорлик Физикавий ва коллоид кимё кафедраси учун айниқса муҳим, чунки у кафедранинг асосий академик ва илмий-тадқиқот ихтисослашувини бевосита мустаҳкамлайди. Шунингдек, у юқори малакали тадқиқотчиларни тайёрлаш, илмий тажриба алмашинуви ва физикавий кимё ҳамда унга яқин йўналишларда тадқиқотларни янада ривожлантиришга хизмат қилади.
Саратовдаги тиббиёт университети билан ҳамкорлик доирасида ҳам муҳим фанлараро тадқиқот йўналиши шаклланган. Асосий мавзулардан бири эфир мойларининг антибактериал фаоллигига қаратилган бўлиб, кимёвий, биологик ва тиббий ёндашувларни бирлаштиради. Ушбу ҳамкорлик кафедранинг илмий профилини кенгайтириб, физик-кимёвий таҳлил, табиий бирикмалар ва биологик синовлар кесишмасида тадқиқотлар олиб бориш учун имкониятлар яратади. Кафедра материалларига кўра, мазкур ҳамкорлик натижасида Сcопус базасида индексланган учта мақола ва Россия илмий журналларида яна учта мақола чоп этилган.
Тожикистондаги илмий муассасалар билан минтақавий ҳамкорлик ҳам муҳим академик натижаларни берди. Кафедранинг Тожикистон миллий университети билан ҳамкорлигидаги айниқса муҳим ютуқлардан бири кимё йўналиши бўйича битта докторлик диссертациясининг муваффақиятли ҳимоя қилиниши бўлиб, бу ушбу ҳамкорликнинг юқори малакали тадқиқотчиларни тайёрлашдаги аҳамиятини кўрсатади. Ҳамкорлик, шунингдек, икки илмий мақоланинг чоп этилиши ва тўртта халқаро конференсияда иштирок этиш билан якунланиб, икки муассаса ўртасидаги академик алмашинув ва профессионал алоқаларни янада мустаҳкамлади.
Тожикистон Миллий фанлар академиясининг Кимё институти билан ҳамкорлик ҳам алоҳида муҳим академик натижа берди. Энг муҳим ютуқ физикавий кимё бўйича докторлик диссертациясининг муваффақиятли ҳимоя қилиниши бўлиб, бу мазкур ҳамкорликнинг юқори малакали илмий кадрларни тайёрлашдаги муҳим ролини кўрсатади. Ҳамкорлик, шунингдек, иккита илмий мақола ва иккита халқаро конференсияда иштирок этиш билан натижаланиб, икки муассаса ўртасидаги илмий ҳамкорлик, профессионал алмашинув ва академик алоқаларни янада мустаҳкамлади.
Бундай ҳамкорликлар айниқса муҳим, чунки улар Марказий Осиёда ягона илмий муҳитни мустаҳкамлашга хизмат қилади. Кўплаб тадқиқот муаммолари — жумладан атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, сув сифати, замонавий материаллар ва сорбсия жараёнлари — минтақанинг бир неча мамлакатлари учун долзарб бўлиб, уларни мувофиқлаштирилган тарзда ўрганиш самарали натижалар беради. Шу сабабли қўшни университетлар ва илмий-тадқиқот муассасалари билан ҳамкорлик нафақат академик алмашинув ва қўшма тадқиқотларни, балки умумий минтақавий муаммоларга амалий ёндашувларни ишлаб чиқишни ҳам қўллаб-қувватлайди. Шу тариқа илмий ҳамкорлик Марказий Осиё илмий ҳамжамиятлари учун ҳам академик қиймат, ҳам кенгроқ амалий фойда яратиши мумкин.
Тбилиси давлат университети билан алоқалар ҳам изчил ривожланиб бормоқда ва аллақачон бир қатор муҳим академик натижаларни берди. Кафедра материалларига кўра, ушбу ҳамкорлик натижасида иккита қўшма илмий мақола чоп этилган ва иккита халқаро конференсияда иштирок этилган. Бундан ташқари, бир нафар докторант кимё йўналиши бўйича диссертация ҳимоясига тайёрланмоқда, бу эса мазкур ҳамкорликнинг юқори малакали илмий кадрларни тайёрлашдаги ҳиссасини кўрсатади. Ушбу натижалар кафедранинг халқаро ҳамкорлиги тадқиқотларни ривожлантириш, академик алмашинув ва докторантлар тайёрлаш билан чамбарчас боғлиқ эканини яна бир бор тасдиқлайди.
Сўнгги йилларда СамДУ билан Корея Республикасидаги Гванжу Фан ва Технологиялар Институти ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш алоҳида муҳим янги йўналишлардан бирига айланди.
Гванжу Фан ва Технологиялар Институти (ГИСТ) Корея Республикасининг етакчи тадқиқот университетларидан бири бўлиб, физика, кимё, муҳандислик, замонавий материаллар ва фанлараро технологик инновациялар соҳасидаги ютуқлари билан кенг танилган. ГИСТ билан ҳамкорликнинг ривожланиши СамДУнинг халқаро илмий майдондаги иштирокини кенгайтириш йўлида муҳим қадам ҳисобланади. Ушбу ҳамкорлик қўшма тадқиқотлар, академик алмашинув, тадқиқотчилар мобиллиги ва фанлараро ҳамкорлик учун янги имкониятлар яратиб, СамСУнинг илғор халқаро илмий-тадқиқот муҳити билан алоқаларини мустаҳкамлайди.
Ушбу ҳамкорлик ўзига хос тарихий ва рамзий аҳамиятга ҳам эга. Самарқанддаги машҳур ВИИ асрга оид Афросиёб деворий расмларида Суғд ҳукмдори саройидаги хорижий элчилар тасвирланган бўлиб, улар орасидаги айрим образлар олимлар томонидан қадимги Кореянинг Когурё давлати вакиллари сифатида талқин қилинади. Ушбу тарихий боғлиқлик Самарқанд ва Корея ўртасидаги бугунги ҳамкорликка қўшимча мазмун бағишлайди. Шу боис замонавий академик алоқаларни асрлар давомида шаклланган мулоқотнинг замонавий давоми сифатида кўриш мумкин; бугун у таълим, илмий тадқиқотлар, илғор технологиялар, лаборатория ҳамкорлиги ва академик мобиллик орқали ривожланмоқда.

Самарқанддаги VII асрга оид Афросиёб деворий расмларининг ғарбий девори.

ГИСТ билан ҳамкорликнинг амалий босқичи 2025-йил ноябр ойида бошланди. Ўша пайтда СамДУ ГИСТ Табиий фанлар коллежи декани ва Физика ҳамда фотоника фанлари кафедраси профессори проф. Ҳйёнг Сук ҳамда Кимё кафедраси вакили проф. Ёонсоо Пангни қабул қилди. Уларнинг ташрифи янада тизимли академик ҳамкорлик сари муҳим қадам бўлди. Муҳокамалар физика, кимё, материалшунослик ва лаборатория асосидаги тадқиқотлар, шунингдек икки муассаса ўртасидаги профессор-ўқитувчилар алмашинуви, талабалар мобиллиги, қўшма нашрлар ва кенгроқ илмий ҳамкорликнинг келажакдаги имкониятларига қаратилди.
Ушбу ҳамкорлик 2026-йил май ойида СамДУ делегациясининг ГИСТга ташрифи орқали янада мустаҳкамланди. Ташрифнинг асосий тадбирларидан бири “2026 CНС Интернатионал Cооператион Wоркшоп” номли халқаро қўшма семинар бўлди. Семинар илмий тақдимотлар, университетлараро мулоқот, тажриба алмашинуви ҳамда келгусидаги илмий ва академик ҳамкорлик йўналишларини муҳокама қилиш учун самарали платформа яратди.
СамДУ номидан проф. Аҳмад Абсанов, проф. Нурали Мухамадиев ва дастур координатори Xudoyqul Hafizov иштирок этдилар. Уларнинг иштироки университетнинг ГИСТ билан халқаро илмий ҳамкорлик, фанлараро алмашинув ва узоқ муддатли академик шерикликни ривожлантиришга бўлган эътибори ортиб бораётганини кўрсатди.
Алоҳида аҳамиятга эга бўлган тадбирлардан бири проф. Нурали Мухамадиевнинг тақдимоти бўлиб, унда у Физикавий ва коллоид кимё кафедрасининг илмий фаолияти, тадқиқот ютуқлари ва илмий салоҳиятини таништирди. Тақдимотда кафедранинг физикавий кимё, коллоид кимё, материаллар тадқиқоти ва амалий илмий изланишлар соҳасидаги кучли жиҳатлари ёритилди. Шунингдек, у СамДУ кимё йўналишидаги илмий жамоаси билан ГИСТ Кимё кафедраси ўртасидаги истиқболли ҳамкорлик йўналишларини аниқлашга ёрдам бериб, келгусидаги қўшма тадқиқотлар, академик алмашинув, ҳамкорликдаги нашрлар ва фанлараро илмий лойиҳалар учун янада мустаҳкам асос яратди.
Ташриф давомида делегация ГИСТнинг физика ва кимё лабораториялари, шунингдек унинг кенгроқ илмий-тадқиқот инфратузилмаси ва илмий иш муҳити билан танишиш имкониятига ҳам эга бўлди. Бундай бевосита танишув ГИСТда замонавий лаборатория тадқиқотлари қандай ташкил этилиши ва қўллаб-қувватланиши ҳақида қимматли тасаввур берди. Бу келажакдаги қисқа муддатли стажировкалар, илмий амалиётлар, лаборатория тайёргарлиги ва академик мобиллик имкониятларини аниқлашда айниқса муҳим бўлди. Бундай тажриба талабалар ва ёш тадқиқотчиларга амалий кўникмаларни эгаллаш, замонавий тадқиқот усуллари билан танишиш ва халқаро илмий ҳамкорликдаги иштирокини кучайтиришга ёрдам беради.

“2026 CНС Интернатионал Cооператион Wоркшоп” иштирокчиларининг гуруҳ сурати.

Ушбу ҳамкорликнинг энг яққол амалий натижаларидан бири академик мобиллик бўлди. 2026-йил июн–август ойларида Нафосат Кўлибоева Корея Республикасидаги халқаро ёзги дастурда Корея томони грант кўмагида иштирок этди. Унинг иштироки кимёда лазер спектроскопиясини қўллаш йўналишига қаратилган бўлиб, замонавий халқаро илмий-тадқиқот муҳитида қимматли тажриба орттириш имконини берди. У ушбу тажрибанинг тафсилотларини алоҳида мақолада ёритишни режалаштирганлиги сабабли, бу ерда унинг иштироки халқаро ҳамкорлик СамДУ ёш олимлари учун янги илмий-тадқиқот ва тайёргарлик имкониятларини яратаётганининг аниқ намунаси эканини таъкидлаш кифоя.

ГИСТ Глобал Интерн Програм (ГИП) доирасидаги сайёр тадбир давомида иштирокчиларнинг гуруҳ сурати.

Кафедра учун ушбу тажриба айниқса қимматлидир, чунки у халқаро дастурда иштирок этишдан ташқари, замонавий тадқиқот усули ва илғор илмий амалиёт билан танишиш имконини ҳам беради. Лазер спектроскопияси молекуляр ва электрон тузилмалар, оптик хоссалар ҳамда турли физик-кимёвий жараёнларни ўрганиш учун муҳим имкониятлар яратади. Ушбу тажрибанинг батафсил илмий жиҳатлари алоҳида ёритилса-да, олинган билимлар келгусида кафедранинг илмий устувор йўналишлари билан чамбарчас боғлиқ бўлган фунционал материаллар, наноструктуралар ва бошқа тизимлар бўйича тадқиқотларга ҳисса қўшиши мумкин.
Физикавий ва коллоид кимё кафедраси ҳозирда Лаҳор университети (УОЛ), Покистон, ҳамда Хитойнинг Ухан шаҳридаги Хубей университети билан янада яқин илмий ҳамкорликни йўлга қўйишга қаратилган музокараларни олиб бормоқда. Ушбу муҳокамалар Лаҳор университети Физика кафедрасининг ассистент-профессори билан ўрнатилган академик алоқалар орқали қўллаб-қувватланмоқда, у айни пайтда Хубей университетида материаллар кимёси ва физикаси бўйича тадқиқотлар билан ҳам боғлиқ. Кутилаётган ҳамкорлик қўшма тадқиқотлар, илмий тажриба алмашинуви, академик мобиллик, ҳамкорликдаги нашрлар ва халқаро лойиҳаларда иштирок этиш учун янги имкониятлар яратиши кутилмоқда. Айниқса физика, материаллар кимёси, илғор материаллар ва фанлараро тадқиқотлар йўналишларида катта салоҳият мавжуд. Ушбу музокаралар кафедранинг халқаро илмий тармоғини кенгайтириш ва Осиё университетлари билан барқарор ҳамкорликни ривожлантириш йўлидаги навбатдаги муҳим қадамдир.
Шу тариқа, халқаро ҳамкорлик тобора амалий ва натижага йўналтирилган тус олмоқда. Профессорлар кафедранинг илмий ютуқларини халқаро академик форумларда тақдим этиш имконига эга бўлмоқда, ёш тадқиқотчилар илғор лабораторияларда қимматли тажриба орттирмоқда, докторантлар эса ўз диссертация тадқиқотларини янада кенг халқаро илмий муҳитда ривожлантирмоқда. Шу билан бирга, турли илмий мактаблар билан ҳамкорлик қўшма нашрлар, тажриба алмашинуви ва янги тадқиқот ташаббуслари учун имкониятлар яратмоқда. Мобиллик, академик алмашинув ва биргаликдаги илмий фаолиятнинг тобора кенгайиб бориши кафедранинг халқаро ҳамкорликлари тобора аниқ ва амалий натижалар бераётганини кўрсатади.

Қозон миллий тадқиқот технология университети профессори Ренат Назмутдиновнинг маърузаси.

Келгусидаги ривожланишнинг яна бир муҳим устувор йўналиши — халқаро тажрибани таълим ва илмий-тадқиқот тайёргарлигига интеграция қилишдир. Кафедра қўшма илмий лойиҳаларни кенгайтириш, таълим дастурларини янада такомиллаштириш ҳамда тадқиқотчилар, талабалар ва ёш олимлар алмашинуви учун кўпроқ имкониятлар яратишни режалаштирмоқда. Халқаро тажрибани таълим жараёнига жорий этиш замонавий тадқиқот ёндашувларини татбиқ этиш, амалий кўникмаларни мустаҳкамлаш ва академик мазмунни бойитишга ёрдам беради. Шу билан бирга, кенгроқ мобиллик дастурлари билим алмашинуви, касбий ривожланиш ва халқаро ҳамкор ташкилотлар билан янада яқин узоқ муддатли ҳамкорликни қўллаб-қувватлаши мумкин.

Кафедранинг халқаро стратегиясининг кейинги босқичида мавжуд ҳамкорликларнинг сифати ва мазмунини янада мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилиши лозим. Муваффақият нафақат ҳамкорлик қилаётган хорижий муассасалар сони, балки ушбу ҳамкорликлар натижасида юзага келадиган амалий илмий натижалар билан ҳам баҳоланиши керак. Асосий кўрсаткичлар қаторига қўшма нашрлар, халқаро грант аризалари, докторлик тадқиқотлари, илмий стажировкалар, янги илмий усулларни жорий этиш ва барқарор тадқиқот жамоаларини шакллантириш киради. Ана шу натижаларга эътибор қаратиш мавжуд академик алоқаларни узоқ муддатли, самарали ва ўзаро манфаатли илмий ҳамкорликка айлантиришга ёрдам беради.
Бугунги кунда кафедранинг халқаро фаолияти унинг кенгроқ илмий ривожланиш стратегиясининг тобора муҳим таркибий қисми сифатида қаралмоқда. Халқаро ҳамкорлик эндиликда алоҳида фаолият йўналиши бўлиб қолмай, илмий тадқиқотларни режалаштириш, академик мобиллик, докторантлар тайёрлаш, нашрий фаолият ва институционал ҳамкорликлар билан тобора узвий интеграциялашиб бормоқда ва шу орқали кафедранинг узоқ муддатли илмий салоҳияти ва халқаро илмий нуфузини мустаҳкамламоқда.

СамДУ учун тобора кенгайиб бораётган халқаро ҳамкорлик глобал академик нуфузни мустаҳкамлаш ва халқаро илмий ҳамжамиятга янада яқин интеграциялашишга хизмат қилади. Физикавий ва коллоид кимё кафедраси учун эса у қўшма тадқиқотлар, илмий алмашинув ҳамда илғор усуллар ва эксперт билимларидан фойдаланиш учун янги имкониятлар яратади. Талабалар, магистрантлар ва докторантлар учун ушбу ҳамкорликлар халқаро илмий-тадқиқот муҳитига кириш йўлларини очади, янги академик ва касбий компетенсияларни ривожлантиришга ёрдам беради ҳамда глобал илмий тармоқлар доирасида барқарор алоқалар ўрнатиш имконини яратади.

Энг муҳим натижа — кафедранинг халқаро ҳамкорликларни ўлчанадиган академик ва илмий натижаларга айлантириш салоҳияти тобора ортиб бораётганидир. Бугунги кунда бундай ҳамкорликлар тақриздан ўтган илмий нашрлар, конференсия тақдимотлари, докторлик тадқиқотлари, қўшма лойиҳалар ва академик мобилликни юзага келтириб, расмий алоқалардан барқарор, илмий тадқиқотларга асосланган халқаро ҳамкорлик сари аниқ ўтишни ва унинг амалий институционал таъсирини намоён этмоқда.

Ушбу дастлабки академик алоқалардан ўлчанадиган илмий натижаларга ўтиш замонавий халқаро ҳамкорликнинг асосий хусусиятларидан биридир. Унинг ҳақиқий қадри фақат расмий мулоқот билан чекланиб қолмасдан, қўшма тадқиқотлар, нашрлар, тадқиқотчилар мобиллиги, илғор тайёргарлик ва барқарор институционал ҳамкорликларни шакллантиришда намоён бўлади.

Илм-фан чегара билмайди — илмий интилишлар ҳам чегараланмаслиги керак. Ҳар бир халқаро ҳамкорлик оддий алоқадан кўра кенгроқ имкониятга эга: у янги билимлар, кучлироқ тадқиқотлар, илғор кўникмалар ва барқарор академик тармоқларни яратиши мумкин. Физикавий ва коллоид кимё кафедраси учун халқаро ҳамкорликнинг ҳақиқий қиймати ушбу имкониятларни аниқ илмий тараққиётга айлантириш ва келажак авлод тадқиқотчиларининг жаҳон илм-фанига ишонч билан ҳисса қўшиши учун мустаҳкам замин яратишдан иборат.

Нурали Муҳамадиев, 
Самарқанд давлат университети физикавий ва коллоид кимё кафедраси мудири, профессор.