Остона (иккинчи қисм)
2
Мана, доимги икки жуфт оёқ кийимнинг ёнида “бегона”лар. Бири хўжайинникидек катта, иккинчиси беканинг нозик оёқ кийимига жуда ўхшайди. Ит уларни ҳидлаб кўриш учун уларга яқинлашаркан, тўсатдан тўхтайди. “Бегона”ларнинг ўртасида уларга нисбатан жуда-жуда кичик, миттигина яна бир оёқ кийим туради. Ит бунақасини илгари ҳечам кўрмаган, шунинг учун ҳайрат ва қизиқиш билан жажжи бошмоқчани кузата бошлайди. Бежирим ишланган, ранг-баранг жилолар билан безатилган оёқ кийим унга жуда ёқиб қолади. Энгашиб ҳидлаб кўради. Бошмоқчадан аввал ҳеч қаерда учратмаган аллақандай ёқимли ҳид келади. У авайлабгина бошмоқчанинг бир пойини оғзида тишлаб тут соясига олиб келади. Занжирдан бўшаган пайтлари қайтадан боғлаб қўйишларидан қўрқиб тутга сира яқинлашмаган ит ҳозир буни ўйлаб ҳам ўтирмасдан тут соясига чўзилади. Қаршисида турган, аллақандай сирли бу жажжи оёқ кийимни томоша қилиб ўтираркан, уни яна бир бор ҳидлаб кўради. Одатда қўлига бирор оёқ кийим тушиб қолгудек бўлса дарров ғажишга тушадиган ит, ҳозир негадир шошилмайди. Олдинги оёқлари билан митти бошмоқчанинг у ёқ-бу ёғини ағдариб кўздан кечиради. Уй тарафдан қадам товушлари эшитилади. Ит бошини кўтариб овоз келаётган тарафга қарайди-ю унга қараб келаётган бекасини кўриб думини ликиллатади. Бека итнинг қўйнида турган оёқ кийимга кўзи тушиб тўхтайди. Қўл чўзиб олмоқчи бўлади, лекин ит ғингшиб қаршилик билдиради. Беканинг қўли ҳавода муаллақ қолади. Бир итга, бир унинг олдинги оёқлари орасида турган оёқ кийимга қараркан, итнинг нимани истаётгани унга ойдинлашгандек бўлади,
Олапар, - дейди у титраган товушда.
Ит исмини эшитиб, бошини кўтаради.
-Сенга ёқиб қолдими? Менга ҳам ёқди. Билсанг, бизнинг остонага бу оёқ кийим бирам ярашадики.
Бека ҳовли бурчагидаги бостирма тарафга тикилиб қолади. Кўзларидан икки томчи ёш юмалаб тушиб, итнинг оёқларига томади. Ит ғингшиб эркаланади.
-Билсанг, биргина мана шу оёқ кийим учун дунёларни алишиб юборардим… - у бир зум шу зайл хаёл суриб туради-ю бирдан ўрнидан туриб кўз ёшларини артади.
-Олапар, бўлди. Берақол. – бека шошилиб бир пой оёқ кийимни олади-да бурилиб ортига қайтади. Ит ўжарлик қилиб беканинг изидан югуради. Остонага етай деганда бўйи ўзидан сал узун, дўмбоққина бир болага дуч келади. Болакай итнинг важоҳатидан сесканиб, айвон устунининг орқасига беркинади. Бека болани қўрқмасин деб, итни жойига судраб келиб боғлаб қўяди. Ит нотаниш болага тикилганча ётади. Негадир унга сира ҳурмайди…
Кеч тушиб меҳмонлар кетади, ҳовлини яна сукунат қоплайди. Ҳорғин тун чўкади. Бир зайлдаги кунлар мана шу тарзда ўтаверади. Тонг билан тун алмашинаверади, қуёш чиқиб, ботаверади. Кекса тутнинг сояси энди ҳовлининг деярли ярмини бемалол қоплайди. Ит кунни фақат мудраш билан ўтказади.Уйғоқ пайтида осилиб қолган қовоқлари орасидан атрофга лоқайдлик билан боқади. Унга кўринаётган манзара ҳамон ўша: икки табақали ойнаванд эшик, мунғайган остона, икки жуфт оёқ кийим...
(тамом)
Ирода Бекмурадова,
Самарқанд давлат университети
филология факультети талабаси.