O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA
O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI

RO’YXATGA OLINDI 
№_ BD-5120300-2.02.
“____”________20__yil		      TASDIQLAYMAN 
O`quv ishlari bo`yicha prorektor
_______________ prof.A.S.Soleyev
20__yil “___” _______________

O‘ZBEKISTON TARIXI
FANINING
ISHCHI O‘QUV DASTURI

Bilim sohasi:	100000 -	Gumanitar soha 	
Ta’lim sohasi:	200000 -	Ijtimoiy soha	
Ta’lim yo’nalishi:	5120300 -	Tarix  (Jahon mamlakatlari bo’yicha)	

Samarqand-2019
Fanning ushbu ishchi o’quv dasturi namunaviy o’quv reja, ishchi o’quv reja va namunaviy o’quv dasturga muvofiq ishlab chiqildi.

Tuzuvchi:

Irisqulov O.J.-SamDU “O‘zbekiston tarixi” kafedrasi assisenti

Taqrizchilar:

Mamaraximov X.M. SamDU “O‘zbekiston tarixi” dotsenti t.f.n. 

Xoliqulov R.SH. SamDU “O‘zbekiston tarixi” kafedrasi dotsenti t.f.n.

Ushbu «O’zbekiston tarixi» fanining ishchi o’quv dasturi SamDU tarix fakulteti «O’zbekiston tarixi» kafedrasining 2019 yil “___” _________dagi 1–sonli yig’ilishida muhokamadan o’tgan va fakultet kengashiga muhokama qilish uchun tavsiya etilgan.

Kafedra mudiri:	t.f.d. G’oyibov B.S.

Ushbu «O’zbekiston tarxi» fanining ishchi o’quv dasturi SamDU tarix fakulteti o`quv-uslubiy kengshi “__” __________dagi  ___– sonli, Fakultet Kengashining 2019 yil “__” ______________dagi ___– sonli yig’ilishida muhokamadan o’tgan va tasdiqlangan

Fakultet o`quv-uslibiy kengashi raisi:_______________dots. Xashimova M.M

Fakulteti Kengashi raisi:  _______________ dots. Djuraqulova D.M.

Kelishildi. O’quv-uslubiy boshqarma boshlig’i:

_______________  Aliqulov B.

Kirish
Mustaqillik O‘zbekiston tarixining yangi davrini boshlab berdi. Vatanimiz suveren davlat sifatida jahon hamjamiyatidan joy egalladi. Mustaqil taraqqiyotning 28 yilligi mobaynida vatanimizda amalga oshirilgan ishlar ko‘lami asrlarga tatigulik bo‘ldi. Davlat boshqaruvi, iqtisodiyot va ma’naviyat sohalarida katta islohotlar amalga oshirildi. Ayniqsa, ta’lim sohasida qo‘lga kiritilgan yutuqlarni alohida ta’kidlash lozim. Barkamol avlodni shakllantirishga yo‘naltirilgan Milliy dastur o‘z mevasini bermoqda. Bugun dunyoda kechayotgan mafkuraviy qarama-qarshiliklar ta’siridan yoshlarni himoyalash uchun ularda tarixiy tafakkurni shakllantirish zarur. 
Ushbu dastur «O‘zbekiston tarixi» fanini xalqimizning eng qadimgi zamonlardan to IX asrning oxirigacha bosib o‘tgan uzoq va murakkab tarixiy yo‘lini, ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy va ma’naviy hayotini xolisona o‘rganishni taqozo qiladi. Hamda «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»da ko‘rsatib o‘tilgan talaba-yoshlarning tarixiy dunyoqarashini boyitish, ularda mustaqil fikrni qaror toptirish, tarixni mukammal darajada bilish, insoniyat sivilizatsiyasining yutuqlaridan va tajribasidan to‘la bahramand bo‘lish, umuminsoniy qadriyatlarni anglab yetishga ko‘maklashish va dunyo miqyosida mavjud bo‘lgan muammolarning tarixiy ildizlarini izlab topish kabi dolzarb masalalarni o‘rganadi. 
Shuningdek, “O‘zbekiston tarixi” fani haqidagi bilimlarni qaror topshirish mavjud ilmiy adabiyotlar va zamonaviy nazariyalar hamda olib borilayotgan tadqiqot ishlarini o‘rganish, fan bo‘yicha to‘plangan ilg‘or tajribalar, kadrlar buyurtmachilarining fikr, talab va takliflari kabi masalalarni o‘z ichiga qamrab oladi.
Fanning maqsad va vazifalari
O‘zbekiston tarixi fani gumanitar fanlar majmuasiga taalluqli bo’lib, talabalar uni I va VI semestrlarda o‘rganishadi.
Fanni o‘qitishdan maqsad tarixning davlat va jamiyat taraqqiyoti natijasi ekanligi, jamiyat rivojlanishida davlatchilikning muhim voqea hisoblanishi, tarixning keyingi taraqqiyoti bosqichida fuqarolik jamiyatning paydo bo‘lishi bilan fan, texnika, madaniyat, axborotlar o‘zlashtira borish, ularni jamiyatga bog‘lik bo‘lgan hodisalarni ko‘rsatishdir 
Fanning vazifasi - jamiyat va davlatchilik taraqqiyotidagi uyg‘unlik farqlarini ajratish, tarix fanidagi yangi nazariyalarni tahlil etish, tarixning harakatlantiruvchi omillarini talabalarga ko‘rsatib berish, tarix fanining asosiy yo‘nalishlarini tahlil va tadqiq qilish malakasini hosil qilish, davlat va jamiyat taraqqiyotning rivojlanish omillarini tahlil qilishda tarix fanining o‘rnini tushuntirishdan iborat.
Fan bo‘yicha talabaning malakasiga qo‘yiladigan talablar
Talabalar «O‘zbekiston tarixi» o‘quv fanini o‘rganish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida bakalavr: 
Fanning predmeti, nazariy-metodologik asoslari, manbalari va ahamiyatini, O`zbekiston tarixi jahon tarixining ajralmas qismi ekanligini;
- O`zbekiston insoniyat sivilizatsiyasining qadimiy o`choqlaridan biri, O`rta Osiyo hududida ibtidoiy jamoa tuzumi va uning davrlarga bo`linishini;
- o`zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari, milliy davlatchilik qurilish tajribasini;
- o`zbek xalqining etnik shakllanishi, Buyuk Ipak yo`li shakllanishi va rivojlanish bosqichlarini;
- ilk o`rta asrlardagi o`zbek davlatchiligi.
O‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan bog‘liqligi
O‘zbekiston tarixi fani asosiy ixtisoslik fani hisoblanib, 1-6 semestrlarda o‘qitiladi. Dasturni amalga oshirish o‘quv rejasida rejalashtirilgan Arxeologiya, Tarixiy o‘lkashunoslik, Ibtidoiy jamoa tarixi, Antropologiya, Tarixiy geografiya, Falsafa fanlaridan yetarli bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlik talab etiladi.
Fanni o‘qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar
O‘quv jarayoni bilan bog‘liq ta’lim sifatini belgilovchi holatlar quyidagilar: yuqori ilmiy-pedagogik darajada dars berish, muammoli ma’ruzalar o‘qish, darslarni savol-javob tarzida qiziqarli tashkil qilish, ilg‘or pedagogik texnologiyalardan va multimedia vositalaridan foydalanish, tinglovchilarni undaydigan, o‘ylantiradigan muammolarni ular oldiga qo‘yish, talabchanlik, tinglovchilar bilan individual ishlash, erkin muloqot yuritishga, ilmiy izlanishga jalb qilish.
“O‘zbekiston tarix” kursini loyihalashtirishda quyidagi asosiy konseptual yondoshuvlardan foydalaniladi:
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o‘z mohiyatiga ko‘ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini to‘laqonli rivojlanishlarini ko‘zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog‘liq o‘qish maqsadlaridan kelib chiqqan holda yondoshilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondoshuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o‘zida mujassam etmog‘i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo‘g‘inlarini o‘zaro bog‘langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo‘naltirilgan yondoshuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish, o‘quv jarayonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini ochishga yo‘naltirilgan ta’limni ifodalaydi.
Dialogik yondoshuv. Bu yondoshuv o‘quv munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning natijasida shaxsning o‘z-o‘zini faollashtirishi va o‘z-o‘zini ko‘rsata olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi.
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni ob’ektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo‘llashni mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo‘llash - yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o‘quv jarayoniga qo‘llash.
O‘qitishning usullari va texnikasi. Ma’ruza (kirish, mavzuga oid, vizuallash), muammoli ta’lim, keys-stadi, pinbord, paradoks va loyihalash usullari, amaliy ishlar.
O‘qitishni tashkil etish shakllari: dialog, polilog, muloqot hamkorlik va o‘zaro o‘rganishga asoslangan frontal, kollektiv va guruh.
O‘qitish vositalari: o‘qitishning an’anaviy shakllari (darslik, ma’ruza matni) bilan bir qatorda - kompyuter va axborot texnologiyalari.
Kommunikatsiya usullari: tinglovchilar bilan operativ teskari aloqaga asoslangan bevosita o‘zaro munosabatlar.
Teskari aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-so‘rov, oraliq va joriy va yakunlovchi nazorat natijalarini tahlili asosida o‘qitish diagnostikasi.
Boshqarish usullari va vositalari: o‘quv mashg‘uloti bosqichlarini belgilab beruvchi texnologik xarita ko‘rinishidagi o‘quv mashg‘ulotlarini rejalashtirish, qo‘yilgan maqsadga erishishda o‘qituvchi va tinglovchining birgalikdagi harakati, nafaqat auditoriya mashg‘ulotlari, balki auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarning nazorati.
Monitoring va baholash: o‘quv mashg‘ulotida ham butun kurs davomida ham o‘qitishning natijalarini rejali tarzda kuzatib borish. Kurs oxirida test topshiriqlari yoki yozma ish variantlari yordamida tinglovchilarning bilimlari baholanadi.
“O‘zbekiston tarixi” fanini o‘qitish jarayonida xarita, ko‘rgazmali qurollar, kompyuter texnologiyasi, video lavhalardan foydalaniladi. Ayrim mavzular bo’yicha talabalar bilimini baholash test asosida va kompyuter yordamida bajariladi. “Internet” tarmog‘idagi rasmiy iqtisodiy ko‘rsatkichlaridan foydalaniladi, tarqatma materiallar tayyorlanadi, test tizimi hamda tayanch soäz va iboralar asosida oraliq va yakuniy nazoratlar o‘tkaziladi.
“O‘zbekiston tarixi” fanidan mashg‘ulotlarning mavzular va soatlar
bo’yicha taqsimlanishi:
Dars soatlarining taqsimlanishi
Tarix fakulteti 1-kurs 1-semestr
№	Mavzular nomi	Ma’ruza	Mustaqil	
1.		O‘zbekiston tarixi faning predmeti, nazariy-metologik asoslari, manbalari va ahamiyati.	2	4	
2.		Ibtidoiy jamoa tuzumining paleolit va mezolit davrida O’rta Osiyo	2	6	
3.		Neolit va eneolit davrlarida O’rta Osiyo	2	4	
4.		Bronza va ilk temir davrlarida O’rta Osiyo	2	6	
5.		O’rta Osiyodagi ilk davlat uyushmalari: Qadimgi Xorazm va Baqtriya davlatlari	2	6	
6.		Zardushtiylik dini. Avesto tarixiy manba sifatida	2	4	
7.		O’rta Osiyo xalqlarining chet el bosqinchilariga qarshi kurashi (mil.avv.VI-IV asrlar)	2	4	
Jami	14	34	
Tarix fakulteti 1-kurs II-semestr 
№	Mavzular nomi
	Ma’ruza	Mustaqil	
1.		Salavkiylar, Yunon-Baqtriya podsholigi va Parfiya davlatlari.		2	2	
2.		Qang’ va  Dovon davlstlsri	2	2	
3.		Antik davrda Xorazm davlati		2	
4.		Kushon podsholigining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti	2	4	
5.		Buyuk ipak yo’li: shakllanishi va rivojlanishi	2	4	
6.		O’rta Osiyoda ilk yer egalligi munoosabatlarining shakllanishi(IV-VII asrlar). Xioniylar, kidariylar va eftaliylar davlatlari	2	4	
7.		Turk xoqonligi	2	4	
8.		VI-VII asrlarda Sug’d	2	4	
9.		VI-VII asrlarda Farg’ona va Xorazm	2	4	
10.		Ilk o’rta asrlarda O’rta Osiyo xalqlari madaniyati 	2	4	
11.		Arab xalifaligi davrida Movarounnahr va Xuroson	2	4	
12.		Arablar istilosiga qarshi xalq harakatlari	2	4	
	Jami:	24	42	
Asosiy qism: Fanning uslubiy jihatdan uzviy ketma-ketligi
Asosiy qismda (ma’ruza) fanni mavzulari mantiqiy ketma-ketlikda keltiriladi. Har bir mavzuning mohiyati asosiy tushunchalar va tezislar orqali ochib beriladi. Bunda mavzu bo‘yicha talabalarga DTS asosida yetkazilishi zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalar to‘la qamrab olinishi kerak.
Asosiy qism sifatiga qo‘yiladigan talab mavzularning dolzarbligi, ularning ish beruvchilar talablari va ishlab chiqarish ehtiyojlariga mosligi, mamlakatimizda bo‘layotgan ijtimoiy-siyosiy va demokratik o‘zgarishlar, iqtisodiyotni erkinlashtirish, iqtisodiy-huquqiy va boshqa sohalardagi islohatlarning ustuvor masalalarini qamrab olishi hamda fan va texnologiyalarning so‘nggi yutuqlari e’tiborga olinishi tavsiya etiladi.
Ma’ruza mashg‘ulotlari
O‘zbekiston tarixi fanining predmeti, nazariy-metodologik asoslari, manbalari va ahamiyati.
O‘zbekiston tarixining fan sifatidagi o‘rni. Uning predmeti va o‘rganish ob’ekti.
	O‘zbekiston tarixini o‘rganishning metodologik prinsiplari: xolislik, manbalar bilan asoslanganlik, ilmiylik, tarixiylik. O‘zbekiston tarixining jahon tarixi bilan bog‘liqligi. Tarixni o‘rganishda insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy istiqlol g‘oyaga asoslanishi tamoyillari. Tarixni yoritishda milliy qadriyatlar, xalq an’analari va urf-odatlari, diniy e’tiqodlar, turli ijtimoiy tabaqalar tarixiy-madaniy taraqqiyot nuqtai nazaridan yondashuv.
Hozirgi kunda Vatan tarixining yechilishi zarur bo‘lgan muammolari. I.A.Karimovning «Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q» asarida bu masalalarning ko‘tarilishi. 
	O‘zbekiston tarixini davrlashtirish. O‘zbek davlatchiligi sarhadlarining hozirgi O‘zbekiston hududidan ancha keng ekanligi.
	Vatan tarixini o‘rganishda moddiy va yozma manbalarning o‘rni hamda ahamiyati.
	O‘zbekiston umumjahon sivilizatsiyasi o‘choqlaridan biri sifatida.
Vatan tarixining har tomonlama yetuk, milliy istiqlol g‘oyasi bilan qurollangan insonlarni tarbiyalashdagi ahamiyati.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Ibtiddoiy jamoa tuzumining paleolit va mezolit davrlarida O’rta Osiyo
Insoniyatning dastlabki ajdodlari, ularning makonlari. Odamzod paydo bo‘lishi masalasining fanda o’rganilishi. Vatanimiz odamzod ilk bor paydo bo‘lgan mintaqalardan biri ekanligi.
O’rta Osiyoda paleolit davri bosqichlari: Ilk paleolit davri 1mln 100 mln yilliklar. Ilk paleolit manzilgohlari: Selung’ur,g’ori, Ko’lbuloq makoni. O’rta paleolit 100-40 ming yilliklar. 
O’rta paleolit manzilgohlari: Ko’lbuloq, Ohangaron, Obirahmat, Teshiktosh g’ori. O’rta paleolit davrini o’rgangan olimlar: Okladnikov, O’. Islomov, N. Toshkenboyev. Teshiktosh g’ori 1938- yilda Okladnikov tomonidan o’rganilgan. 8-9 yashar neandertal bola qoldig’ining topilishi. So’ngi paleolit 40-12 ming yilliklar. Samarqanddagi Siyobcha manzilgohi. So’nggi paleolit yutuqlari: turar joyning paydo bo’lishi, sun’iy olovning kashf etilishi. E’tiqodlarning paydo bo’lishi. Animizm, totimezim, fetishizm, 
Magiya, ta’sviriy san’atlarning paydo bo’lishi. Taqinchoq, tumor, munchoq: haykaltaroshlik: antropogenez jarayoni.
  Mezolit davri 12-7 ming yilliklar. Muzliklar chekinishi. Vyurm muzligi, Riss muzligi, Mindel muzligi, Gyuns muzligi. O’q yoyning kashf etilishi. Machoy g’ori, Obishir manzilgohi, Qo’shilish makoni, Zarautsoy qoyatosh sur’atlari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Neolit va eneolit davrlarida O’rta Osiyo
Neolit (yangi tosh) davri. Joytun ilk dehqonchilik madaniyati makoni. O‘rta Osiyodagi dastlabki dehqonchilik qishloqlari. Kaltaminor madaniyati va uning bosqichlari. Markaziy Farg‘ona neolit yodgorliklari. Hisor madaniyati. Tosh qurollarining takomillashuvi. Chorvachilik va dehqonchilikning shakllanishi. Neolit «inqilobi» tushunchasi. Ishlab chiqaruvchi xo‘jalikning vujudga kelishi. Kulolchilik, qayiqsozlik, to‘qimachilik va zargarlik va boshqa hunarmandchilik sohalarining rivojlanishi. Mehnatning dastlabki yirik taqsimoti.
Eneolit davri. Sarazm va Zamonbobo madaniyati. Ketmon (motiga) ning keng tarqalishi. Sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik madaniyati markazlarining paydo bo‘lishi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar:A1,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Bronza va ilk temir davrlarida O’rta Osiyo
 Bronza davrining xususiyatlari va asosiy yodgorliklari: Sopollitepa, Tozabog‘yob, Amirobod, Chust, Dalvarzintepa madaniyatlari. Dastlabki shaharsozlik unsurlarining paydo bo‘lishi. Hozirgi O‘zbekiston hududlarida o‘troq dehqonchilikning rivojlanishi. Ishlab chiqaruvchi kuchlarning taraqqiy etishi va ixtisoslashgan hunarmandchilik. Ko‘chmanchi chorvachilik. 
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish natijasida patriarxal ota urug‘i munosabatlarining yuzaga kelishi. Bronza davri madaniyati va e’tiqodlari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 

O’rta Osiyoning eng qadimgi davlatlari: Qadimgi Xorazm va Baqtriya davlatlari.
Davlatchilik tushunchasi. Jahonda ilk davlatlar paydo bo‘lishining asosiy omillari. Avesto kitobida qadimiy davlatchilik tariximizga oid ma’lumotlar.
O‘zbekiston hududlarida dastlabki ishlab chiqarish jamoalarining tashkil topishi. Xususiy mulk va turli ijtimoiy tabaqalarning vujudga kelishi. O‘lkamiz xududlarida dastlabki shaharsozlik madaniyatining shakllanishi (Sopollitepa, Jarqo‘ton, Gonur, Dashli, Oltintepa).
Qadimgi Baqtriya. Uning o‘zbek davlatchiligining shakllanishidagi o‘rni. Baqtriya davlati o‘zbek davlatchiligi taraqqiyotining mahsuli ekanligi. Baqtriyaning hududiy chegaralari. Baqtro, Qiziltepa va boshqa shaharlar. Ijtimoiy- iqtisodiy va madaniy hayot. 
Qadimgi Xorazm. Xorazm haqidagi yozma va arxeologik ma’lumotlar, hududiy chegaralari masalalari. Qal’aliqir, Ko‘zaliqir va boshqa yodgorliklar. Mil.av. I ming yillikning birinchi yarmi Xorazmdagi ijtimoyi-iqtisodiy va madaniy hayot. 
Harbiy demokratiya. O’rta Osiyoda eng qadimgi shaharlarning vujudga kelishi. Afrosiyob, Yerqo’rg’on, Sangirtepa, Uzunqir, Qiziltepa, Jarqo’ton. Qadimgi Baqtriya podsholigi. Sug’diyona va Marg’ina. O’rta Osiyoning qadimgi davlatlari to’g’risida manbalar va ularning tahlili. Avesto, yunon-rim tarixchilarining asarlari, Behustun va Naqshi Rustam yozuvlari. Qadimgi Baqtriya shaharlarining arxeolik jihatdan o’rganilishi. Sug’diyona va Marg’iyona shaharlari tasnifi. Baqtriya podsholigining ijtimoiy-iqtisodiy planformasi. Baqtriya – Ossuriya. Saklar, Massagetlar. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Zardushtiylik dini. Avesto tarixiy manba sifatida
Zardushtiylik dining vujudga kelishi. Zardushtiylik dini va uning muqaddas kitobi. Avestoning yaratilishi haqida olimlarning fikrlari. Avestoning vujudga kelishi. Sharqiy nazariya. G’arbiy nazariya. Zaroastr, Mitra, Ahuramazda, Ahriman, Anoxita. Zardushtiylar umrining tub ma’nosi Ezgu so’z, Ezgu fikr, Ezgu amal deb hisoblaydilar. Zardushtiylikda dualistik nazariya ilgari suriladi. Avesto Zardushtiylik dining muqaddas kitobi va tarixiy manbadir. Avesto o’ziga ko’plab tatqiqotchi olimlarni jalb etgan. Avestoni o’rgangan g’arb olimlari: A.Dyuperon, M.Boys, F.Netsshe, U. Jons, Meyners, Jon Rid, Oldinburg, Gegel va h. 
Avestoni o’rgangan rus olimlari: B.B Bartold, S.P.Tolstov, S.Kanenske 
 Ozarbayjon olimi G.Aliyev, O’zbek olimlari: A.Qayumov, M.Is’hoqov, T.Mahmudov va hakozo
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 

O’rta Osiyo xalqlarining chet el bosqinchilariga qarshi kurashi (mil.avv.VI-IV asrlar)
Ahmoniylar davlatining vujudga kelishi. Kir II ning O’rta Osiyoga harbiy yurishlari. 545-539- yillarda Baqtriyani zabt etishi. 530-yilgi Kir IIning massagetlar ustiga yurushi. To’maris Doro Iga qarshi Marg’iyonadagi qo’zg’olon. Latroniya. Dodorshish. Skunxa. Shiroq. Ahmoniylar davri bo’yicha manbalar: Behustun va Naqshi Rustam yozuvlari. Mil avv VI-IVasrlariga oid O’rta Osiyodagi arxeologik yodgorliklar. Mil. Avv V-IVasrlardagi hunarmandchilik markazlari. O’rta Osiyodagi birinchi tanga pullarning tarqalishi. Amudaryo xazinasi. 1877-yil” Oks xazinasi “ asarining yaratilishi. B.Berton, Dalton. Ahmoniylar davrida O’rta Osiyo viloyatlarida ijtimoiy- iqtisodiy hayot. Makedoniyalik Aleksandrning hokimiyatga kelishi. Aleksandrning Eron shohi Doro III bilan munosabatlari. Granik jangi mil.avv 334- yil. Issa jangi mil avv. 333-yil. Gavgaleno jangi mil avv. 331- yil. Mil avv. 229- yil Aleksandr O’rta Osiyoga yurish boshladi. Aleksandr bosqiniga qarshi Sug’diylarning milliy ozodlik harakati. Spitamen, Xorien , OKsiart, Katon, Karan. Aleksand bosqini davrida O’rta Osiyo harbiylarining harbiy qurollari. Sagarm, Aqinaq, Bargustavon. Aleksandr Makedonskiy qurdirgan shaharlar: Aleksandrya Esxata, Aleksandrya Oks. Istilo qilingan O’rta Osiyoda hududlari. Baqrtiya, Marg’iyona, Sug’diyona. Aleksandr bosqini davrida mustaqilligini saqlab qolgan viloyatlar : Xorazm, Toshkent, Farg’ona vodiysi. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Salavkiylar davlati, Yunon-Baqtriya podsholigi va Parfiya davlati.
Salavkiylar sulolasining inqirozi va uning sabablari. 
Baqtriya davlatining qayta tiklanishi, hokimiyatning yunonlar tomonidan boshqarilishi. Diodotlar va Yevtidemiylar sulolasi davrida davlatning kengayishi va kuchayishi. Ellinizm (Ellada) madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari va uning O‘rta Osiyoga yoyilishi. Sharq va G’arb madaniyati unsurlarining sinkretlashuvi. Antik shaharsozlik jarayonlari.
Yunon-Baqtriya davlatining tashkil topishi. “Ming shaharlar mamlakati” atalishi Rim tarixchilari Pompey va Appollodorlar tomonidan Baqtriyaga nisbatan ishlatilgan. Aleksandr vafotidan so’ng tashkil topgan Salavkiylar davlatidan mil. avv. IIIasr o’rtalarida Yunon –Baqtriya davlati ajralib chiqadi. Yunon-Baqtriya davaltining siyosiy tuzumi. Yunon –Baqtriya hukmdorlari: Diodot, Yevtidem, Dimetriy, Evkrotid, Geliokl. Yunon-Baqtriya davlatining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, madaniyati. Yunon-Baqtriya davlatining tashqi siyosati va Hindiston bilan munosabatlari. Yunon-Baqtriya –Parfiya munosabatlari. Davlatning inqirozi va Yuechji qabilalarining bosqini. Ellinizm tushunchasi. Antik davr. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Qang’ ,Dovon va Xorazm davlatlari
Qang’ davlatining tashkil topishi. Qang’ davlati bo’yicha asosiy manbalar. Qang’dez qal’asi. Bityan. Qang’ davlati hududi va poytaxti. Qang’ davlatining boshqaruvi. Qang’ – Xitoy munosabatlari. Qang’ davlati bilan shug’ullangan olimlar va ularning fikrlari: K.Shoniyozov tadqiqotlari. Qang’ davlatining viloyatlari. Yuni, Susie, Fumu, Yuechyan. Qang’ davlati inqirozi. 
 Dovon davlati siyosiy tuzumi. Davlat tarixi bo’yicha manbalar. Farg’onaning Xitoycha nomlari va ularning manbalarda aks etishi. Dovon, Boxon, Polona, Ninyun. Dovonning Farg’ona ekanligini isbotlagan fransuz xitoyshunosi va uning fikrlari. M.Degin, E.Pulleybink. Xitoy- Farg’ona munosabatlari. Samoviy otlar. Erish , Ansi, Shi. An, Nan. Sho’rabo’shat va Uchqo’rg’on. Qadimgi Fag’ona davlatining boshqaruv tizimi. Van, Fugovan, Fuvon, Matsoy, Mugua
Xorazm davlati: shaharsozlik va me’morchilik. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Tasviriy san’at, yozuv va din. Tuproqqal’a, Oybuyurqal’a, Quyqurilganqal’a yodgorliklari. S.P.Tolstov va uning “Qadimgi Xorazm “ asari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Kushon podsholigining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti
Kushon podsholigining tashkil topishi. Ijtimoiy- iqtisodiy hayoti va siyosiy tuzumi. Kushon davlati hukmdorlari. Kudzula Kadfiz, Vima Kadfiz, Kanishka, Vesudeva, Xuvishka, Vesishka. Kushon davlatining Rim,Xitoy, Parfiya, va Hindiston bilan aloqalari. Vima Kadfiz o’tkazgan islohotlar. Kanishka davridagi siyosiy va madaniy taraqqiyoti. Kushonlar davrida yozuv turlari” Oromiy yozuvga asoslangan kushon yozuvi, yunon yozuvuga asoslangan kushon yozuvi, kushon shakli yozuvi, kxoroshti va Braxmi yozuvi. Kushonlar davrida din va e’tiqod. Buddaviylik. Zardushtiylik. Kushonlar davrining madaniy tarixiy yodgorliklari. Xolchayon, Dalvarzintepa, Eski Termiz, Fayoztepa, Qoratepa, Zartepa, Surxko’tal, Ayritom.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Buyuk ipak yo’lining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va hozirgi zamon
. Eng qadimgi yo’llar. La’l yo’li, Shoh yo’li, Oltin yo’l Kumush yo’l. Buyuk ipak yo’lining tashkil topishi. Chjan Syan. Buyuk ipak yo’lining boshlangan va tugagan joyi. Buyk ipak yo’li –savdo yo’li boshqa madaniyatlar yo’li hamdir. N. Rixtgofen. Ipak yo’li orqali dinlarning taqalishi. Ipak yo’lining rivojlanish bosqichlari. Ipak yo’li bo’yicha manbalar va tadqiqotlar. Amir Temur va temuriylar davrida ipak yo’lining rivojlanishi hamda yo’nalishlari. Buyuk geografik kashfiyotlar va uning ipak yo’liga ta’siri. Buyuk ipak yo’li va hozirgi zamon. Traseka- zamonaviy ipak yo’li timsolidir. Mashhad – Saraxs temir yo’li. Yevropa- Kavkaz – Osiyo yo’llarini rivojlantirilishi masalalari. Buyuk ipak yo’liga bag’ishlangan anjumanlar.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyoda ilk yer egalligi munoosabatlarining shakllanishi(IV-VII asrlar). Xioniylar, kidariylar va eftaliylar davlatlari
Xiyoniylar davlatining vujudga kelishi va uning asoschisi. Grumbat. Kidariylar davlati , Eftalitlar davlati. Xitoy manbalari: Beyshu va Seyshu solnomalari: Rim va Vizantiya tarixchilarning asarlari: Marsellian, Aminiskiy, Prokopiy Kesarskiy, Feofan Vizantiyskiy. Arman tarixchisi : Lozar Pobgskiy. Suriya tarixchisi Ieshu Stilit asari Eftalitlar davlatining siyosiy tuzumu, ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. Ilk yer egaligi munosabatlari
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Turk xoqonligi
Turk xoqonligining tashkil topishi. Turk xoqonligining Eftalitlar davlatini istilo etishi. Turk xoqonligining siyosiy tuzumi. Ma’muriy boshqaruvi. Ijtimoiy –iqtisodiy hayoti. Turk xoqonligi bo’yicha manbalar: turk bitiklari: Kultegin, Ongin bitigi, Bilgahaqon bitiktoshi, Tunyuquq bitigi. N.M.Yadrinsev, V.V.Radlov, A.Xeykel, B.Tomsen, P.M.Memorinskiy, X.Sheder, S.Malov, G.Xaydarovlar. 
 “Budun”, “Qora budun”, “Shad”, “Tudunlar” Turk- Sug’d munosabatlari. G’arbiy Turk xoqonligi va Xitoy munosabatlari. To’nyabg’u xoqon islohotlari. Turk xoqonligi madaniyati: yozuvlari, diniy e’tiqodlari. Qam va tuyinlar. Shomonlik. Ko’ktangri. Turk xoqonligi bilan Eron munosabatlari, Turk xoqonligi bilan Vizantiya munosabatlari. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar:A1,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23; K15,17,29,32,35,36; 
VI-VII asrlarda Sug’d, Farg’ona va Xorazm
 Ilk o’rta asrlarda O’rta Osiyodagi davlar. Ularning siyosiy tuzumi. Sug’d konfederatsiyasi, ixshidlar, Saug’d yozuvlarning topilishi, o’rganilishi. Sug’dshunus olimlar; Freyman, Livshis, bogolyubov, M.Ishoqov, G’.Boboyorov, A.Otaxo’jayev. sug’dning siyosiy ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. Sug’dda tasviriy san’atning rivojiva uning namunalari. Panjikent, Afrosiyob, Varaxsha. Diniy e’tiqod. Otashparastlik, nasroniylik, moniylik, 
 Toxariston hududi. Siyosiy tuzumi, ijtimoiy- iqtisodiy hayoti va madaniy hayoti. Yozuvi. Buddaviylikning taqalishi. Tasviriy san’at. Bolaliktepa yodgorligi. 
 Xorazmning ijtimoiy iqtisodiy va siyosiy tuzumi. Mahalliy boshqaruv masalalari. Afrig’iylar. Farg’ona ixshidlari. Ijtimoiy –iqtisodiy hayoti. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Arab xalifaligi davrida Movarounnahr va Xuroson
Arab xalifaligining tashkil topishi. Movarounnahrning arablar tomonidan istilo qilinishi. Arablarga qarshi xalq qo’zg’alonlarining sabablari. Sug’d qo’zg’aloni G’urak va Divashtich. Abu Muslim qo’zg’aloni. Oq kiyimlilar qo’zg’aloni. Muqanna. Hakim ibn Ahmad. Girdak. Xashviy .Bog’iy. Narshax qal’asi. Som qal’asi. Rofe ibn Lays qo’zg’aloni.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Tarix fakulteti 1-kurs 1-semestr
№	Mavzular nomi	Ma’ruza	
1.		O‘zbekiston tarixi faning predmeti, nazariy-metologik asoslari, manbalari va ahamiyati.	2	
2.		Ibtidoiy jamoa tuzumining paleolit va mezolit davrida O’rta Osiyo	2	
3.		Neolit va eneolit davrlarida O’rta Osiyo	2	
4.		Bronza va ilk temir davrlarida O’rta Osiyo	2	
5.		O’rta Osiyodagi ilk davlat uyushmalari: Qadimgi Xorazm va Baqtriya davlatlari	2	
6.		Zardushtiylik dini. Avesto tarixiy manba sifatida	2	
7.		O’rta Osiyo xalqlarining chet el bosqinchilariga qarshi kurashi (mil.avv.VI-IV asrlar)	2	
Jami	14	
Tarix fakulteti 1-kurs II-semestr 
№	Mavzular nomi	Ma’ruza	
1.		Salavkiylar, Yunon-Baqtriya podsholigi va Parfiya davlatlari.		2	
2.		Qang’ va  Dovon davlstlsri	2	
3.		Antik davrda Xorazm davlati		
4.		Kushon podsholigining tashkil topishi va ijtimoiy-iqtisodiy hayoti	2	
5.		Buyuk ipak yo’li: shakllanishi va rivojlanishi	2	
6.		O’rta Osiyoda ilk yer egalligi munoosabatlarining shakllanishi (IV-VII asrlar). Xioniylar, kidariylar va eftaliylar davlatlari	2	
7.		Turk xoqonligi	2	
8.		VI-VII asrlarda Sug’d	2	
9.		VI-VII asrlarda Farg’ona va Xorazm	2	
10.		Ilk o’rta asrlarda O’rta Osiyo xalqlari madaniyati 	2	
11.		Arab xalifaligi davrida Movarounnahr va Xuroson	2	
12.		Arablar istilosiga qarshi xalq harakatlari	2	
	Jami:	24	
Seminar  mashg‘ulotlarning tavsiya etiladigan mavzulari 
O’rta Osiyo ibtidoiy tarixi davri va uning bosqichlari
Ibtidoiy jamoa tuzumi tarixini o’rganishda arxeolog manbalarning o’rni . Ibtidoiy jamoa tuzumi davriga oid manzilgohlarni tadqiq etgan tadqiqotlarning ilmiy ishlarini ko’rsatish. Ibtidoiy jamoa tuzumini davrlashtirish masalalari. Tosh davri, Paleolit, Mezolit, neolit, Eneolit, Bronza va Tosh davri. Antropogenez jarayoni va uning bosqichlari
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Mustye davri va uning xususiyatlari.
 O’rta paleolit manzilgohlari xususiyatlari; Mustye davrining yodgorliklari va ularni o’rgangan olimlar; Teshiktosh g’ori. A.P.Okladnikov. Gerasimov. Omonquton, Qutirbo’loq, Obiraxmat yodgorliklari. Neandertal odam va unga bo’lgan yangicha qarashlar.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
So’nggi paleolit, Mezolit va neolit davrining manzilgohlari.
So’nggi paleolit davri yodgorliklari. Siyobcha makoni. Ilk diniy tasavvurlar. Kramanyon odami. Ilk turar joylarning vujudga kelishi. Tasviriy san’atning paydo bo’lishi. Zarautsoy va Saymalitosh yodgorliklari. Obishir, Qushilish, Machay yodgorliklari. O’q-yoyning ixtiro qilinishi. Dehqonchilik va chorvachilikning vujudga keilishi. Ishlab chiqaruvchi xo’jalik. Joytun madaniyati. Kaltaminor madaniyati. Sazag’on madaniyati. Hisor madaniyati.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Eneolit, Bronza va ilk temir davrining yodgorliklari
Eneolit davri manzilgohlari. Sarazm manzilgohi. Anov madaniyati. Nomozgoh madaniyati. Oltintepa yodgorligi. Zamonbobo yodgorligi. Tozabag’yob madaniyati. Sopollitepa madaniyati.Jarquton manzilgohi.O’zbekistondagi ilk shahar madaniyatining shakllanishi. Chust madaniyati. Tagisken maqbarasi. Amirobod madaniyati. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyo hududida ilk davlatchilikning shakllanishi.
Orta Osiyoda ilk davlat uyushmalarining tashkil topishi va sabablari; qadimgi Xorazm davlati; ijtimoiy- iqtisodiy va siyosiy hayoti. Qadimgi Baqtriya davlatining tashkil topishi; ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tuzumu. Ilk shaharlar : Afrasiyob, Uzunqir, Yerqo’rg’on, Ko’zaliqir 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Avesto- tarixiy manba sifatida
 Zardushtiylik dinining vujudga kelishi; Zardusht yangi bdinning asoschisi. Zardushtiyli dining asosiy tamoyillari:Zardushtiylikning muqaddas xudolari: Ahuramazda, Mitra, Anahita; dualistik nazariya; Acesto- Zardushtiylik dining muqaddas kitobi: Avestoni o’rgangan olimlar: (G;arb, Rus, va O’zbek olimlari). Avesto tarixiy manba sifatida Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyo xalqlarining ahamoniylar bosqiniga qarshi kurashi.
Ahmoniylar hukumdorlar Kir IIva DoroI larning O’rta Osiyo viloyatlari bo’lgan Baqtriya , Sug’d, Saklar,va Massagetlar yurtiga qilgan bosqinlari. Eron Ahamoniylariga qarshi ko’tarilgan xalq qo’zg’olonlari. To’maris, Shiroq, Skunxa. Ahmoniylar davrida Baqtriya va Sug’dning shaharlaridagi ijtimoiy- iqtisodiy va siyosiy ahvol. Ahmoniylar davrida O’rta Osiyoda tarqalgan tangalar. Oks Xorazm. Ahmoniylar tarixi bo’yicha ma’lumot beruvchi manbalar; Behustin yozuvlari; Naqshi Rustam yozuvlar. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyo xalqlarining yunon-makedonlarga qarshi ozodlik harakatlari.
Aleksandr Makedonskiyning Markaziy Osiyoga yurishlari. Granik jangi, Issa jangi, Govgomela jangi; Doro III. Bess. Sug’diylarning milliy ozodlik harakatlari; Spitamen, Oksiart, Xorien. Katan harakati. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Yunon-Baqtriya va Parfiya podsholiklari.
 Yunon-Baqtriya davlatining tashkil topishi. Yunon- baqtriya va Parfiya munosabatlari; Yunon – Baqtriya davlatining ijtimoiy- iqtisodiy va siyosiy tuzumi. Iqtisodi va madaniy hayoti. Yueji qabilalarining hujumi va yuno –Baqrtiya davlatining qulashi. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyoda ellinistik madaniyat
Ellinlashtirish. Ellinizm madaniyati. Droyzen. Sharq va g’arb madaniyatining assimiliyatsiyalashuvi. Yunon yozuvi. Yunon o’lchov birliklari. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Qang’ davlati va ijtimoiy-siyosiy hayot.
Qang’davlatining tashkil topishi; Qang’ davlatining siyosiy tarixi; Qang’ davlatining Xitoy va Dovon bilan munosabatlari;. Karim Shoniyozov. “Qang’ va Qang’lilar” asari. Qovunchi madaniyati. Qang’dez qal’asi. Tarband qal’asi. Bityan. Qang’ davlatining hududi. Qang’ davlatining boshqaruv tizimi. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Dovon davlati va uning o’rganilishi.
Dovon davlatining tashkil topishi va boshqaruv tizimi; Dovon Xitoy munosabatlari . Mug’ua. Matsoy. Fumu. Fuvan. Fugovan. Ershi. Shurabashat va Uchqurg’on. M.Degin. Fransuz xitoyshunosi. “Davan” atamasi. Chjan Syan. Xitoy manbalari. Arxeologik manbalar.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Antik davrda Xorazm
Xorazm davlati: shaharsozlik va me’morchilik. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Tasviriy san’at, yozuv va din. Tuproqqal’a, Oybuyurqal’a, Quyqurilganqal’a yodgorliklari. S.P.Tolstov va uning “Qadimgi Xorazm “ asari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Kushon davlatining tashkil topishi.
Kushon davlatining tashkil topishi. Yuyechjilar. Toxarlar. Kudzula Kadfiz. Vima Kadfiz. Vima Takto. Kanishka. Vasishka. Xuvishka. Boshqaruv tizimi. Kushon –Xitoy munosabatlari. Kushon-Rim munosabatlari. Kushon-Parfiya munosabatlari. Ijtimoiy-iqtisodiy hayot. Tangalar va Tovar-pul munosabatlari. Kushon davlati davrida Buyuk Ipak yo’lining ahamiyati. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Kushonlar davri madaniyati.
Kushonlar davri madaniyati. Kushon davlati davrida Buyuk Ipak yo’lining ahamiyati. Kushonlar davrida yozuv turlari: Oromiy yozuvi. Yunon yozuvi. Braxmi yozuvi. Kxorashti yozuvi. Shaklli yozuv. So’rxko’tal yodgorligi. Eski Termiz. Buddaviy yodgorliklar: Qoratepa, Fayoztepa, Ayritom, Xolchayon,Dalvarzintepa. Zurmala me’moriy kompleksi. Sinkritik madaniyat. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Buyuk ipak yo'li - shakillanish, rivojlanish bosqichlari
Eng qadimgi yo'llar: La’l yo’li , shoh yo’li. Buyuk ipak yo'lining paydo bo'lishi va rivojlanishi.Chjan Siyan. Udi. K. Rextgofen. “Sidetrassin”. Buyuk Ipak yo’lida so’gdiylarning o’rni. Buyuk Ipak yo’li tarixi manbalari. Buyuk Ipak yo’li tarixshunosligi. Buyuk ipak yo’li va Sharq mamlakatlari. Buyuk ipak yo’li va G’arb mamlakatlari. 
Amir Temur va temuriylar davrida Buyuk ipak yo'li shuhratining yanada ortishi.XVI asrdan boshiab Buyuk ipak yo'li ahamiyatining pasayishi, uning sabablari
Hozirgi davrda Buyuk ipak yo'li an'analarini tiklash va rivojlanlinsh borasidagi xalqaro hamkorlik harakatida O'zbekisionning ishtiroki.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
II –semestr uchun semenar mavzulari.
Ilk o’rta srlarda yerga egalik munosabatlari. Xioniylar, kidariylar va Eftaliylar davlatlari.
IV-V asrlarda yer egaligi munosabatlarining qaror topishi. Xioniylar va Kidariylar davlati.Eftaliylar davlati va uning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayoti. Eftal yozuvi. Eftaliylar davlati hukmdorlari: Eftalon, Ko’nxa, Mixirako’la. Eftaliylar va Sosoniylar munosabatlari. Eftal yozuvi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Turk xoqonligining tashkil topishi.
 Turk xoqonligining tashkil topishi. Turk xoqonligining Eftalitlar davlatini istilo etishi. Turk xoqonligining siyosiy tuzumi. Ma’muriy boshqaruvi. Ijtimoiy –iqtisodiy hayoti. 
 “Budun”, “Qora budun”, “Shad”, “Tudunlar” Turk- Sug’d munosabatlari. G’arbiy Turk xoqonligi va Xitoy munosabatlari. To’nyabg’u xoqon islohotlari. Turk xoqonligi madaniyati: yozuvlari, diniy e’tiqodlari. Qam va tuyinlar. Shomonlik. Ko’ktangri. Turk xoqonligi bilan Eron munosabatlari, Turk xoqonligi bilan Vizantiya munosabatlari. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
Turk bitiklarining manba sifatida o’rganilishi.
Turk xoqonligi bo’yicha manbalar: turk bitiklari: Kultegin, Ongin bitigi, Bilgahaqon bitiktoshi, Tunyuquq bitigi. Yenesey bitiklari, Oltoy bitiklari, Mo’g’uliston bitiklari. N.M.Yadrinsev, V.V.Radlov, A.Xeykel, B.Tomsen, P.M.Memorinskiy, X.Sheder, S.Malov, G.Xaydarovlar. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
VI-VII asrlarda Sug’d
Sug’dning ilk fyeodal davlatlar konfyedyeratsiyasi. So’g’d, Kesh, Panj, Ishtixon, Buxoro mulklari. Ilk o’rta asr shaharlarining shakllanishi. So’g’d hujjatlari. Mo’g’ tog’i. Afriosiyob devoriy sur’atlari. Turfan vohasidagi so’g’d yozuvlari. Divashtich arxivi. So’g’dning tarixshunosligi. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
VI-VII asrlarda Toxariston
Toxoristonning ilk o’rta asr shaharlari:Termiz, Chog’onyon, Balx, Huttalon, Vaxsh, Toxor yozuvlari. Bolaliktepa devoriy sur’atlari. Toxoriston hududi va chegaralari. Boshqaruv tizimi. Toxoriston tarixi manbalari va tarixshunosligi. Ilk o’rta asrlarda savdo va hunarmandchilik. Ilk o’rta asrlar Toxoristonda diniy e’tiqod
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
VI-VII asrlarda Farg’ona va Xorazm
Farg’ona va Xorazmning ilk o’rta asr shaharlari: Quva, Axsikat, Xushkat, Koson, Burgutqal’a, Ardaxushmisan, Ayozqal’a. Xorazm yozuvlari. Quvadagi devoriy sur’atlar va amaliy san’at. Boshqaruv tizimi. Farg’ona va Xorazm tarixi manbalari va tarixshunosligi. Ilk o’rta asrlarda savdo va hunarmandchilik. Ilk o’rta asrlar Farg’ona va Xorazmda diniy e’tiqod
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
O’rta Osiyoning arablar tomonidan bosib olinishi
Arab xalifaligining tashkil topishi. Movarounnahrning arablar tomonidan istilo qilinishi. Ubaydulloh ibn Ziyod yurishlari, Said ibn Usmonning yurishlari, Qutayba ibn Muslimning yurishlari. Buxoro va Poykandning istilo qilinishi. Kesh, Nasaf va Shumaning istilo qilinishi. Xorazmning istilo qilinishi. Samarqandning istilo qilinishi. Ixshid Tarxun. Shosh va Farg’ona. 
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 

Arab xalifaligiga qarshi xalq ozodlik harakatlari
Arablarga qarshi xalq qo’zg’alonlarining sabablari. Sug’d qo’zg’aloni G’urak va Divashtich. Abu Muslim qo’zg’aloni. Oq kiyimlilar qo’zg’aloni. Muqanna. Hakim ibn Ahmad. Girdak. Xashviy .Bog’iy. Narshax qal’asi. Som qal’asi. Rofe ibn Lays qo’zg’aloni.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim, aqliy hujum, keys-stadi.
Adabiyotlar: A1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23; K15, 17, 29, 32, 35, 36; 
№	Seminar mashg’ulot mavzulari	soat	
1.		O’rta Osiyo ibtidoiy tarixi davri va uning bosqichlari	2	
2.		Mustye davri va uning xususiyatlari	2	
3.		So’nggi paleolit, Mezolit va neolit davrining manzilgohlari. 	2	
4.		Eneolit, Bronza va ilk temir davrining yodgorliklari. 	2	
5.		O’rta Osiyo hududida ilk davlatchilikning shakllanishi.	2	
6.		Avesto- tarixiy manba sifatida 	2	
7.		“Avesto” ning Rossiya va G’arbiy Yevropada o’rganilishi	2	
8.		O’rta Osiyo xalqlarining ahamoniylar bosqiniga qarshi kurashi.	2	
9.		O’rta Osiyo xalqlarining yunon-makedonlarga qarshi ozodlik harakatlari. 	2	
	Jami	18	
Tarix fakulteti 1-kurs II-semestr 
№	Mavzular nomi	Soat	
1.		Yunon-Baqtriya va Parfiya davlatlari	2	
2.		Qang’ va Davon davlatlari	2	
3.		Kushon davlatida madaniy hayot	2	
4.		Buyuk ipak yo’lining shakllanishi	2	
5.		Ilk o’rta srlarda yerga egalik munosabatlari. Xioniylar va kidariylar davlatlari. Eftaliylar davlati	2	
6.		Turk xoqonligining tashkil topishi. 	2	
7.		Turk bitiklarining manba sifatida o’rganilishi. 	2	
8.		VI-VII asrlarda Sug’d	2	
9.		VI-VII asrlarda Toxariston	2	
10.		VI-VII asrlarda Farg’ona va Xorazm	2	
11.		O’rta Osiyoning arablar tomonidan bosib olinishi	2	
12.		Arab xalifaligiga qarshi xalq ozodlik harakatlari	2	
	Jami	24	
Amaliy mashg‘ulotlarning tavsiya etiladigan mavzulari
№	Mavzular nomi	Ma’ruza	
	1-semestr		
1	Milloddan avvvalgi 1 ming yillikning birinchi yarmi va milodiy 2-3 asr boshlari O’zbekiston xalqlari madaniyatining o’rganilishi (ko’chma mashg’ulot)	2	
	2-semestr		
1.	Ilk o’rta asrlar Sug’d davlati madaniyatinining Samarqand muzeylarida o’rganilishi (ko’chma mashg’ulot)	2	
Jami	4	
Mustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni.
“O’zbekiston tarixi” bo’yicha talabaning mustaqil ta’limi shu fanni o’rganish jarayonining tarkibiy qismi bo’lib, uslubiy va axborot resurslari bilan to’la ta’minlangan.
Talabalar auditoriya mashg’ulotlarida professor-o’qituvchilarning ma’ruzasini tinglaydilar. Auditoriyadan tashqarida talaba darslarga tayyorlanadi, adabiyotlarni konspekt qiladi. Bundan tashqari ayrim mavzularni kengroq o’rganish maqsadida qo’shimcha adabiyotlarni o’qib referatlar tayyorlaydi hamda mavzu bo’yicha testlar yechadi. Mustaqil ta’lim natijalari reyting tizimi asosida baholanadi.
Uyga vazifalarni bajarish, qo’shimcha darslik va adabiyotlardan yangi bilimlarni mustaqil o’rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo’llarini aniqlash, internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to’plash va ilmiy izlanishlar olib borish, ilmiy to’garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib ilmiy maqola va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning darsda olgan bilimlarini chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatini rivojlantiradi. Shuning uchun ham mustaqil ta’limsiz o‘quv faoliyati samarali bo’lishi mumkin emas.
Uy vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg’ulot olib boruvchi o’qituvchi tomonidan, konspektlarni va mavzuni o’zlashtirish darajasini
tekshirish va baholash esa ma’ruza darslarini olib boruvchi o’qituvchi tomonidan har darsda amalga oshiriladi.
Talabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi
№	Mustaqil ta’lim mavzulari	Berilgan topshiriqlar	Bajarilish
muddati	Hajmi soatda	
1.		O’rta Osiyoning ibtidoiy davri tarixiga oid adabiyotlar bibliografiyasi ro’yxatini tuzish. 	Adabiyotlar bibliografiyasi ro’yxatini tuzish.	2-hafta	2	
2.		O’rta Osiyodagi ilk paleolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	3-hafta		
3.		O’rta Osiyodagi o’rta paleolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	4-hafta	2	
4.		O’rta Osiyodagi so’nggi paleolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	5-hafta	2	
5.		O’rta Osiyodagi mezolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	6-hafta	2	
6.		O’rta Osiyodagi neolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish.	xarita tuzish	7-hafta	2	
7.		O’rta Osiyodagi eneolit davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	8-hafta	2	
8.		O’rta Osiyodagi bronza davri ibtidoiy manzilgohlari xaritasini tuzish. 	xarita tuzish	9-hafta	2	
9.		O’rta Osiyolik mashhur arxeologlar haqida biografik ma’lumotlar to’plash.	biografik ma’lumotlar to’plash.	10-hafta	2	
10.		O’rta Osiyodagi ibtidoiy tasviriy san’at asarlari bo’yicha albom to’plash. 	san’at asarlari bo’yicha albom to’plash.	11-hafta	2	
11.		Har bir mavzuga oid adabiyotlar ro’yxatini tuzish. 	adabiyotlar ro’yxatini tuzish.	12-hafta	2	
12.		O’zbekiston Davlat tarixi muzeyining ekspozisiyalarini o’rganish. 	muzeyining ekspozisiyalarini o’rganish.	13-hafta	2	
13.		Milliy qahramonlar To’maris, Shiroq va Spitamen haqida tarixiy esse yozish. 	tarixiy esse yozish.	14-hafta	2	
14.		A.Makedonskiyning harbiy yurishlari xaritasini chizish. 	xarita tuzish	15-hafta	2	
15.		Internet saxifalaridan A. Makedonskiyning O’rta Osiyoga yurishiga oid materiallar to’plash. 	Konspekt qilish.
Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	16-hafta	2	
16.		“Buyuk Ipak yo’li-muloqot yo’li” mavzuida ilmiy maqola yozish.	ilmiy maqola yozish.	17-hafta	2	
17.		O’rta Osiyoda buddaviylikning yoyilishi haqida referat yozish. 	Konspekt qilish.
Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	17-hafta	2	
	Jami:			34	
1-kurs 2-semestr
№	Mustaqil ta’lim mavzulari	Berilgan topshiriqlar	Bajarilish
muddati	Hajmi soatda	
1.		Zardo’shtiylik e’tiqodi va O’rta Osiyo mavzuida kichik tadqiqot olib borish. 	Konspekt qilish.	2-hafta	4	
2.		Ellin davrida O’rta Osiyo madaniyati mavzusida albom tayyorlash.	Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	3-hafta	4	
3.		Qadimgi yozuvlar haqida (Xorazm, Kushon, Baqtriya, Eftal yozuvlarining tarixi) ma’ruza tayyorlash.	Konspekt qilish.	4-hafta	6	
4.		“Islom va uning mohiyati” mavzusida referat tayyorlash. 	Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	5-hafta	4	
5.		Islomdagi mazhablar tarixidan tarixiy ma’lumotnoma to’plash.	Konspekt qilish.	6-hafta	4	
6.		Arab xalifalari shajarasini tuzish. 	Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	7-hafta	4	
7.		Xadisi-sharif umuminsoniy qadriyat haqida tarixiy esse yozish. 	Konspekt qilish.	8-hafta	4	
8.		Qur’oni Karimning o’rganilishi tarixidan mavzusida ilmiy maqola tayyorlash.	Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	9-hafta	4	
9.		«Islom va tasviriy san’at» deganidagi munozaraga materiallar tayyorlash.	Konspekt qilish.	10-hafta	4	
10.		O’zbekiston tarixi muzeyidan mazkur davrga oid ekspozisiyalarni o’rganish. 	Mavzuning mazmun-mohiyati ma’ruza tariqasida so’zlab berish	11-hafta	4	
	Jami:			42	
Dasturning informatsion uslubiy ta’minoti
Mazkur fanni o’qitish jarayonida ta’limning zamonaviy metodlari, pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo’llash nazarda tutilgan:
-	O’zbekiston tarixining nazariy-metodologik asoslariga bag’ishlangan mavzular zamonaviy kompyuter texnologiyalari yordamida prezentatsiya va elektron-didaktik texnologiyalaridan foydalanilgan holda o’tkaziladi;
-	O’zbekiston tarixining manbalari va tarixiy masalalariga bag’ishlangan amaliy mashg’ulotlarda aqliy hujum, guruhli fikrlash, “ish o’yini” va boshqa pedagogik texnologiyalardan foydalaniladi;
-	O’zbekiston tarixining dolzarb masalalariga bag’ishlangan amaliy mashg’ulotlarida kichik guruhlar musobaqalari, guruhli fikrlash pedagogik texnologiyalarini qo’llash nazarda tutiladi.

“O’zbekiston tarixi” fanidan talabalar bilimini reyting tizimi
asosida baholash mezoni.
Bilimlarni baholash usullari, mezonlari va tartibi	
Baholash usullari	Testlar, yozma ishlar, og‘zaki so‘rov, prezentasiyalar va h.z.	

Fan bo‘y‘icha talabalar bilimini nazorat qilish va baholash	Nazorat shakllari
Talabalar bilimini nazorat qilish oraliq va yakuniy baholashlar shaklida tashkil etiladi. Oraliq baholashlar “5” baholik tizimda o’tkaziladi. Yakuniy baholashlar esa 100 ballik tizimda o’tkazilib,  “5” baholik tizimga o’tkaziladi. 
Tegishli fan bo’yicha auditoriya soatlari yig’indisi 34 soatdan 68 soatgacha bo’lsa, bitta, 69 soat va undan ortiq bo’lsa ikkita oraliq baholash o’tkazish belgilangan. Ushbu baholashlarning har biridan olingan baholarning o’rtachasi oraliq nazoratlarning umumiy natijasi hisoblanadi. 
Oraliq baholashlar  fan xususiyatidan kelib chiqqan holda so‘rovlar, og‘zaki savol-javob, nazorat ishlari, yozma ish, test sinovlari yoki boshqa ko‘rinishda o‘tkazilishi mumkin. Bunda talabaning darsdagi faolligi, uy vazifalarini bajarishi, mustaqil ta’lim mavzularini o’zlashtirishi hisobga olinadi. 
Laboratoriyalari mavjud fanlardan talaba laboratoriya ishlari topshirib ijodiy baho olgandagina yakuniy baholashga qo’yiladi.
Kurs ishlari mavjud fanlardan talaba kurs ishini yakuniy nazoratga qadar topshirishi shart, aks holda yakuniy nazoratga qo’yilmaydi.
Yozma ish yoki test shaklidagi sinovlar fakultet dekani tomonidan tasdiqlanadigan jadval asosida darsdan tashqari paytlarda, boshqa ko’rinishdagi sinovlar esa amaliy mashg’ulot darslari paytida o’tkaziladi.
Talaba oraliq nazoratdan ijobiy (5 (a’lo), 4 (yaxshi) va 3 (qoniqarli)) baho bilan baholansa yakuniy nazoratga qo’yiladi. Talaba oraliq nazoratdan 2 (qoniqarsiz) baho olsa yoki oraliq nazoratni topshirmasa yakuniy nazoratga qo’yilmaydi.
Talabaning fan bo’yicha bahosi yakuniy nazoratda olgan baho bo’yicha aniqlanadi.
Yakuniy nazorat o’quv ishlari prorektori yoki o’quv – uslubiy boshqarma boshlig’i tomonidan tasdiqlagan jadval asosida yozma ish yoki test ko’rinishida o’tkaziladi.
Takroriy baholashlar “OTM talabalari bilimini nazorat qilish va baholash tartibi to’g’risidagi nizom” talablari asosida tashkile tiladi.	
Baho	Fan bo‘yicha talabalar bilimini bahalash mezoni	

5 (a’lo)	Talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlayoladi, mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo’llayoladi, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda;	
4 (yaxshi)	Talaba mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo’llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda;	
3 (qoniqarli)	Talaba olgan bilimini amalda qo’llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda;	
2 (qoniqarsiz)	Talaba fan dasturini o’zlashtirmagan, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunmaydi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega emas deb topilganda;	

Foydalaniladigan adabiyotlar ro’yhati:
Rahbariy adabiyotlar
1.	Каримов И.А.Ўзбекистоннинг ўз истиқлол ва тараққиёт ёли. Т: “Ўзбекистон” 1992
2.	Каримов И.А. Тарихий хотирасиз келажак йўқ Т: “Шарқ” 1998
3.	Каримов И.А. Инсон хотираси – муқаддас, инсон қадри – улуғ. 14-жилд, Тошкент, “Ўзбекистон”, 2006. 
4.	Каримов И.А. Ўзбек халқининг ислом маданияти ривожига қўшган беқиёс ҳиссасининг этирофи. 15-жилд. Тошкент, “Ўзбекистон”, 2007 
5.	Каримов И.А.“Юксак маънавият - енгилмас куч” Т: 2008 й 
6.	Каримов И.А. «Ўзбекистон мустақилликка эришиш остонасида».Т.2011 йил
7.	Каримов И.А. “Ўрта асрлар Шарқ алломалари ва мутафаккирларининг тарихий мероси, унинг замонавий цивилизация ривожидаги роли” мавзусидаги халқаро конференцияда сўзланган нутқи. “Халқ сўзи”, 2014 йил 15-16 май.
8.	Каримов И.А. Она юртимиз бахту иқболи ва буюк келажаги йўлида хизмат қилиш - энг олий саодатдир. -Т., Ўзбекистон. 2015.
9.	Ш.Мирзиёев. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. Тошкент - «Ўзбекистон» - 2016
10.	Ш.Мирзиеев. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик -ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак.Тошкент - «Ўзбекистон» - 2017
11.	Ш.Мирзиёев. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш-юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг 24 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги маърузаси. 2016 йил 7-декабрь. Тошкент “Ўзбекистон”-2017
12.	Ш.Мирзиёев. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. Т.2017
Асосий Адабиётлар:
1.	Азамат Зиё. Ўзбек давлатчилиги тарихи. Т.. «Шарқ», 2001. 
2.	Муртозаева Р.Х. ва бошқалар. Ўзбекистон тарихи. Дарслик. - Т.: Янги аср авлоди, 2005 (лотин алифбосида)
3.	Муртозаева Р.Х. ва бошқалар. Ўзбекистон тарихи. Ўқув қўлланма. – Т.: Академия, 2010
4.	Эшов Б.Ж. Ўзбекистонда давлат ва маҳаллий бошварув тарихи. Дарслик. –Т.: Янги аср авлоди, 2012
5.	Эшов Б., Одилов А. Ўзбекистон тарихи. I жилд. Энг қадимги даврдан XIX аср ўрталаригача. Дарслик. Т.: Янги аср авлоди, 2014
6.	Ўзбекистон тарихи. Дарслик. II жилд. Муаллифлар жамоаси. Т.: Янги аср авлоди, 2015
7.	История Узбекистана. – Т.: Фан, 2012.
8.	Эшов Б.Ж. Ўзбекистон давлатчилиги тарихи. (ўқув қўлланма). – Тошкент: Маърифат, 2009. 
9.	Сагдуллаев ва бошқалар. Ўзбекистон тарихи: давлат ва жамият тараққиёти. Т., 2000.
10.	Шамсутддинов Р, Мўминов Х. Ўзбекистон тарихи. Ўқув қўлланма. –Т.: “Шарқ” нашриёт матбаа акциядорлик компанияси бош нашриёти, 2013
Қўшимча адабиётлар 
1.	А.М.Маликов. История Самарканда (С древных времен до средны XIV века). 1 том. Т.: «Paradigma». 2017
2.	Абу Бакр ибн Жафар Наршахий. Бухоро тарихи Т.: Камалак, 1995.
3.	Абу Райҳон Беруний қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар. Танланма асарлар I жилд, Т.: Фан, 1968.
4.	Авесто / Асқар Махкам таржимаси. – Тошкент: Шарқ, 2001. 
5.	Авесто. Янги китоб. Ўзбек тилига М.Исоҳоқов илмий изоҳли таржималари. Т., «Шарқ», 2001.
6.	Азамат Зиё Ўзбек давлатчилиги тарихи: (Энг қадимги даврдан Россия босқинига қадар). T., 2000.
7.	Азамат Зиё. Ўзбек давлатчилиги тарихи. Т.. «Шарқ», 2000. 
8.	Азизхўжаев А. Давлатчилик ва маданият., “Шарқ”, 1997
9.	Аскаров А. Ўзбек халқининг этногенези ва этник тарихи. - Т., 2007.
10.	Аскаров А. Энг қадимги шаҳар. - Т., 2001.
11.	АхмедовБ. Ўзбекистон халқлари тарихи манбалари. Т., «Ўқитувчи» 1991.
12.	АсқаровА. Энгқадимий шаҳар. Т., «Маънавият», 2001.
13.	Бойназаров Е. Антик дунё Т. «Меҳнат» 1989.
14.	Бойназаров Ф. Қадимги дунё тарихи. - T., 2004.
15.	Ғойибов Б.С. Илк ўрта асрларда Суғд конфедерацияси тарихи. Ўқув қўлланма. Самарқанд., 2018
16.	Ғойибов Б.С. Суғд конфедерацияси: шаклланиши, тараққиёти ва таназзули. Т. 2015
17.	Гумилев Л.Н. Қадимги турклар. -Т., 2007. 
18.	Ёрматов И. Илоқ тарихи. - Т., 2005.
19.	Жўраев У Саиджонов И. Дунё динлари тарихи. Т.. «Шарқ». 1998. 65-73 бетлар.
20.	Исхоқов М Суғдиёна тарих чорраҳасида. Т., «Фан». 1990.
21.	Кабиров Ш. Сагдуллаев А. Ўрта Осиё археологияси. Т., «Ўқитувчи». 1990
22.	Махмудов Т. «Авесто» ҳақида. T.: Шарқ , 2000. 
23.	Машарипов О. Хоразм тарихидаги лавҳалар. «Тошкент», 1996.
24.	Муртазаева Р ва бошқалар Ўзбекистон тарихи (маърузалар матни). Т., 2000.
25.	Мусаев Н.У. Ўрта Осиёда деҳқончилик маданияти ва аграр муносабатлар тарихидан (Тош даври охиридан - XX аср бошларига қадар). – Тошкент: Фан, 2005.
26.	Муҳаммаджонов А. Қадимги Бухоро. Т., «Фан», 1991.
27.	Наршахий М. Бухоро тарихи. «Мерос» туркуми. Т.. «Камалак», 1991.
28.	Насимхонов Рахмон. Турк ҳоқонлиги. Т., 1993.
29.	Нафасов Т. Ўзбекистон топонимларининг изоҳли луғатил Т., «Ўқитувчи». 1998.
30.	Пидаев Ш. Сирли Кушон салтанати. Т., «Фан», 1990.
31.	Радкевич В.А. Великий шелковий пут. М, 1990.
32.	Рахмонов Н. Турк хоқонлиги. - T., 1993.
33.	Ртвеладзе Б. В.. Саидов А.Х.. Абдулкиев Е.Б. Қадимги Ўзбекистон цивилизацияси: давлатчилик ва ҳуқуқ тарихидан лавҳалар. Т., «Адолат»2001.
34.	Сагдуллавcв С ва б. Ўзбекистон тарихи: давлат ва жамият қуриш тараққиёти. Т., 2000.
35.	Сагдуллаев А.С. Қадимги Ўрта Осиё тарихи. T., 2004.
36.	Сулаймонова. Ф. Шарқ ва Ғарб. Т.. «Ўзбекистон», 1997.
37.	Ўзбекистон давлатчилиги тарихи очерклари. Т., «Шарқ», 2001.
38.	Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси. 1-25-жилдлик. Т.: ЎзМЭ, 2000-2006. 
39.	Ўзбекистон тарихи ва маданияти. Т., «Ўқитувчи», 1992.
40.	Ўзбекистон тарихи Т., - ”Шарқ”-. 2000.
41.	Ўзбекистон тарихи.1-қисм. А.Сагдуллаев, Б.Эшов таҳрири остида. Т., Университет. 1999. 2-нашр
42.	Ўзбекистон тарихи.1-қисм Т„ «Университет», 1997.
43.	Ўзбекистон тарихи. Т., «Университет». 1999. 
44.	Ўзбекистон тарихининг энг асосий саналари. - Т., 2006.
45.	Шониёзов К. Ўзбек халқининг этногенезига оид баъзи назарий масалалар. «Ўзбекистонда ижтимоий фанлар №6. 1998.
46.	Шониёзов К. Ўзбек халқининг шаклланиш жараёни. - Т., 2001.
47.	Эшов Б.Ж. Ўзбекистон давлатчилиги тарихи. (ўқув қўлланма). – Тошкент: Маърифат, 2009. 
48.	Эшов Б.Ж. Ўзбекистонда давлат ва маҳаллий бошқарув тарихи. – Т.: Янги аср авлоди, 2012. 
Даврий матбуот нашрлари ва илмий мақолалар
1.	Анорбоев. Ўзбекистонда илк давлатчилик ва унинг ўрганилиш тарихидаги баъзи бир муаммолар. // “Ўзбекистон тарихи “ илмий журнали. 2004 йил.№4. 3-13 бетлар.
2.	А.Хўжаев. “Юечжи” атамасининг топонимдан этнонимга айланиши ҳақида. // “Ўзбекистон тарихи” илмий журнали. 2005 йил №4 3-15 бетлар.
3.	Аширов А. Ўзбек халқи турмуш тарзида зардуштийлик излари. //Ўзбекистон тарихи илмий журнали.2001 йил №1. 3-11 бетлар.
4.	Б.Эшов. “Шаҳар” тарихий тушунчасини англаш ва уни ишлаб чиқишдаги илмий-услубий ёндошувлар. //“Ўзбекистон тарихи” илмий журнал. 2003 йил , № 3. 59-69 бетлар.
5.	Исомиддинов М. Илк зардуштийлик даври ва Самарқанд. //Ўзбекистон тарихи илмий журнали.2001 йил №3. 42-48 бетлар.
6.	М. Исомиддинов. Ўрта Осиё халқлари этник тарихига доир айрим мулоҳазалар. //”Ўзбекистон тарихи “ илмий журнали. 2005 йил №4 44-54 бетлар.
7.	Н. Мустафоева, М. Раҳимов. Марказий Осиёда Буюк ипак йўли стратегияси аҳволи ва истиқболлари. //“Ўзбекистон тарихи” илмий журнали 2008 йил №4 
8.	О.Кобзева.. Буюк ипак йўлини ўрганишда ўзбек ва япон олимларининг ҳамкорлиги. //“Ўзбекистон тарихи” илмий журнали 2010 йил №4
9.	Ў. Мавлонов. Ўрта Осиёда илк алоқа йўллари шаклланишининг табиий-иқтисодий асослари. // “Ўзбекистон тарихи” илмий журнали 2007 йил №1 . 3-11 бетлар.
10.	С.Аскарова . Турк хоқонлигида давлат ва ҳуқуқ масалалари.// “Ислом ва ҳуқуқ” илмий журнали 153-156 бетлар.
11.	Сагдуллаев А. “Авесто”нинг илк диний маросимларини ўрганишда археологик маълумотлар.//Ўзбекистон тарихи илмий журнали.2001 йил №3. 3-9 бетлар.
12.	Ш. Шайдуллаев. Илк давлатларнинг археологик белгилари. //“Ўзбекистон тарихи” илмий журнал. 2002 йил , № 3. 3-10 бетлар.
13.	Шайдуллаев Ш. "Авесто" ва моддий маданият. //Ўзбекистон тарихи илмий журнали.2004 йил №3. 3-12 бетлар.
14.	Хуршид Даврон. Амир Темур пирлари.// Тафаккур , 1996 йил, 1-сон.26-35 бетлар.
Хорижий Адабиётлар:
1.	Vaissiere de la É. Histoire des marchands sogdiens. – Paris: College de France, 2002. – 409 p.
2.	Vaissière  de la É. Sogdian traders: a history. Translated by J. Ward. (Handbook of Oriental studies = Handbuch der Orientalistik. Section eight, Central Asia; v. 10). Brill. – Leiden-Boston: 2005. – Р. 120. 
3.	Vaissière de la É. Samarcande et Samarra. Elites d’Asie centrale dans l’empire Abbaside. – Paris: 2007. – Р. 23-107.
4.	Kafesoglu I. Turk Milli kulturu. – Istanbul: 1993. – S. 94.
5.	Sims-Williams N. Bactrian Documents from Northern Afghanistan. I: Legal and Economic Documents. Corpus Inscriptionum Iranicarum, 2.3.1. – Oxford: 2000. – Р. 74-98.
6.	Shaked Sh. Le satrape de Bactriane et son gouverneur. Documents arameens du IV e s. avant notre ere provenant de Bactriane (Persika 4). – Paris: De Boccard, 2004. – 62 p.
7.	Taşağıl A. Gök-Türkler. – Ankara, 1995. – S. 88. 
8.	Togan Z.V. Umumî Türk tarihi’ne giriş. Cilt I. / En eski devirlerden 16. asra kadar. 3 Baski. – Istanbul: Enderun Kitabevi. Aksiseda matbaasi, 1981. 
9.	Chavannes E. Çin yıllıklarına göre Batı Türkleri. Çeviri M. Koç. – İstanbul: Selenge, 2007. S. 263-264. – S. 185, 263-264, 305.
10.	Judith Peltz. Usbekistan Entdecken. Auf der Seidenstrase nach Samarkand, Buchara und Chiwa. - Germany, Berlin: Trescher Reithe Reisen, 2000. - 290 p. (In German).
11.	Calum Macleod, Bradley Mayhew. Uzbekistan. The Golden Road to Samarkand. - Hong Kong: Odyssey Publication, 2002. - 334 p. (In English).
12.	Wim Van Ginkel. Reishandboek Oezbekistan en Kirgizstan. - The Netherlands, Rijswijk: Elmar Editions, 1998. - 256 p. (In Dutch).
13.	Francoise Spiekermeier. Objectif Adventure. Asie Centrale: Kirghizstan - Ouzbekistan. - France, Paris: Guides Arthaud editions, 2001. - 350 p. (In French).
14.	Calum Macleod, Bradley Mayhew. Decouverte. Ouzbekistan: Samarcande, Boukhara, Khiva. - Switzerland, Geneve: Editions Olizane, 2002. - 352 p. (In French).
15.	Klaus Pander. Zentralasien. Guidebook to Uzbekistan. - Germany, Êeln: Publishing house Du Mont, 1996. - 384 p. (In German).
16.	Robert Bodegraven. Te gast in Oezbekistan. - The Netherlands: Informatie Verre Reizen, 1999. - 48 p. (In Dutch).
Интернет сайтлари:
1.	www.tarix.uz
2.	www.ref.uz
3.	www.museum.ru
4.	www.ziyonet.uz. 
5.	www.edu.uz. 
6.	www.google.uz. 
7.	www.turklib.uz.